Divriği Kalesi arkeolojik alanının jeofizik yöntemlerle araştırılması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOFİZİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATİH İNAÇ

Danışman: ÖZCAN BEKTAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Arkeolojik kazılarda, zaman ve ekonomik kazanımların yanında yanlış kazı ile arkeolojik kalıntıların zarar görmemesi oldukça önemlidir. Yanlış yerden başlatılacak bir kazı, çalışmanın maliyetini arttıracağı gibi arkeolojik kalıntıların zarar görmesine de yol açabilmektedir. Bu sorunların çözümünde jeofizik araştırmalar arkeoloji bilimine büyük katkı sağlamaktadır. Çalışma alanı Türkiye'nin doğusunda bulunan Sivas ili Divriği ilçesinde bulunmaktadır. Çalışma alanında beş farklı alanda manyetik, elektromanyetik iletkenlik ve yer radarı (GPR) yöntemlerini içeren jeofizik çalışmalar yapılmıştır. Ham manyetik veriler gömülü nesneler hakkında bize fikir versede yeraltındaki gömülü yapıları daha iyi tanımlamak için manyetik verilere spektral yöntemler (RTP ve Analitik Sinyal) uygulanmıştır. Beş farklı alan için analitik sinyal haritaları oluşturulmuş ve muhtemel arkeolojik yapıların yerleri bu haritalar üzerinde tespit edilmiştir. Aynı alanlarda 250 MHz merkezi frekanslı korumalı anten ile donatılmış bir GPR sistemi kullanılarak 12 profil boyunca radar verisi toplanmıştır. Yer radarı sonuçları gömülü arkeolojik yapıların konum ve derinlikleri hakkında önemli bilgiler vermiştir. Muhtemel yapıların üst yüzey derinliği ortalama 0.5 m, alt yüzey derinliği ise 2-2.5 m civarındadır. Manyetik anomaliler ve GPR ölçümleri birbirleriyle iyi uyum göstermiştir. Elektromanyetik iletkenlik ölçümleri iki alanda yapılmıştır. İletkenlik ve inphase değerleri kaydedilmiştir. Ancak elektromanyetik iletkenlik yöntemine dayalı ölçümler yer altı yapılanması ile ilgili bulgu önerecek bir sonuç doğurmamıştır.