Kamu Harcamalarının Ekonomik Karmaşıklık Üzerindeki Etkisinin Ülkelerin Gelişmişlik Düzeyine Göre İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MALİYE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA HAKAN ŞİMŞEK
Danışman: Bünyamin Demirgil
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kamu sektörünün giderek artan sorumlulukları, hem kamu harcamalarını artırmakta hem de kamu harcamalarını ekonomi içinde önemli bir gösterge haline getirmektedir. Bu süreçte, ülkelerin dış ticaret anlayışı ise sadece rakamsal boyuta odaklanan ihracat verileri yerine, ihracatı sürdürülebilir kılacak daha sofistike ürünlerin üretilerek ihraç edilmesine odaklanan bir yapıya evrilmiştir. Bu noktada, ekonomik karmaşıklık, bir ekonominin sofistike olarak adlandırılan üretim süreçlerine gömülü bilgi ve beceri yoğun üretim kapasitesini ifade eden önemli bir gösterge haline gelmiştir. Yakın zamanda yapılan araştırmalar, ülkelerin sürdürülebilir büyüme ve rekabet gücü açısından ekonomik karmaşıklığı artırmanın kritik bir öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Kamu harcamalarının ekonomik karmaşıklık üzerindeki etkilerinin analiz edildiği bu çalışmada, 2000-2020 dönemindeki 21 yıllık süre için farklı gelir düzeylerindeki 73 ülkeye ait panel veriler kullanılmıştır. Ampirik analiz kısmında yatay kesit bağımlılığı, katsayı homojenliği, CADF ve CIPS ikinci nesil birim kök testleri ve Westerlund (2008) eşbütünleşme testleri uygulanmıştır. Eşbütünleşme ilişkilerinin boyutunun tespiti amacıyla eşbütünleşme katsayı tahmincilerinden ikinci nesil CCE-MG ile AMG ve birinci nesil FMOLS ile DOLS testlerine başvurulmuştur. Sonrasında ise Dumitrescu-Hurlin (2012) panel nedensellik testi ile seriler arasındaki nedensel ilişkiler incelenmiştir. Sonuçlar, ekonomik karmaşıklığın kişi başına düşen GSYH, kamu eğitim harcamaları ve dışa açıklık oranı ile pozitif bir ilişki sergilediğini; ancak, bu ilişkilerin gücünün gelir gruplarına göre farklılık arz ettiğini göstermektedir. Kamu askeri harcamalarının ekonomik karmaşıklık üzerinde genellikle negatif veya anlamsız bir etkide bulunduğunu; kamu sağlık harcamalarının ve doğrudan yabancı yatırımların ise ekonomik karmaşıklık üzerinde çoğunlukla zayıf veya istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir etki gösterdiği yönündedir. Çalışma, ekonomik karmaşıklığı artırmaya yönelik politika tasarımlarında farklı gelir düzeyine sahip ülkeler özelindeki önceliklerin dikkate alınması gerektiğine işaret etmektedir.