Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Böl., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA OKURKAN
Danışman: Yüksel Göztepe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı'nın son ve Cumhuriyetin ilk yıllarında yaşamış olan, hem Hamzavî-Melâmîliğinin son temsilcisi hem de Murâd Buhârî Dergâhı'nın son Nakşbendî postnişîni olan Seyyid Ahmed Muhtâr Belhî'nin hayatı, eserleri ve tasavvufî görüşlerini incelediğimiz tezimiz, Horasan'dan Anadolu topraklarına intikal eden tasavvufta melâmet ekolünün tarihten süzülerek aldığı son şeklini ortaya koymaktadır. Seyyid Ahmed Muhtâr, yaşadığı dönemin önemli sûfîlerinden kabul edilen ve bir süre de Özkend melikliği yapan Seyyid Burhâneddin Kılıç'ın soyundan gelen, Belh'den Anadolu'ya göç edip ve İstanbul'da Sultan Abdülaziz Han tarafından himâye edilen, Murâd Buhârî Dergâhı'nda yeni bir çevre ve çehre ile ilmî ve tasavvufî faaliyetlerde bulunan Nakşibendî-Mevlevî Seyyid Süleyman Kundûzî'nin torunu ve Nakşibendî-Mevlevî irfânını Melâmîlik çatısı altında hikmet merkezli bir sûfî anlayışı ile bütünleştirmiş olan Seyyid Abdülkâdir Belhî'nin oğludur. Seyyid Ahmed Muhtâr, rüştiyede okuyan bir talebe, geçimini memurluktan sağlayan bir âile reisi, iyi derecede yabancı dil bilen batı ve doğu kültürüne âşina bir entellektüel, yaptığı tercümelerle ilim dünyasına katkı sağlayan bir mütercim, âyin-i şerifleri icrâ ve içerik olarak takip eden bir Mevlevî, İstanbul'un en önemli mânevî müesseselerinden Murâd Buhârî Dergâhı'nın son Nakşbendî şeyhi olan çok yönlü bir şahsiyettir. Bu araştırmamızda materyal olarak müellife ait el yazması nüshalar, yazma eser kütüphanelerinde bulunan eserleri ve diğer müelliflerin eserlerinde geçen ilgili konuları topladık. Elde edilen eserlerinin ve hayatı ile ilgili bilgilerin incelenmesi sonucunda, aynı konularla ilgili diğer eserlerle de karşılaştırarak yorumlar yaptık. Anahtar Kelimeler: Seyyid Ahmed Muhtâr Belhî, Seyyid Abdülkâdir Belhî, Seyyid Süleyman el-Kundûzî, Seyyid Burhâneddin Kılıç, Melâmî, Hamzavî, Murâd Buhârî Dergâhı, Hânedân-ı Seyyidü'l-Beşer, Risâle-i Gavsiyye, Kasîde-i Hamriyye.