Ortaöğretim coğrafya ders kitaplarında küreselleşmenin yer alma durumu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CELAL DEPECİ
Danışman: Taner Çifçi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde yaşanan küreselleşme sürecinden en çok etkilenen alanlardan biri eğitimdir. Türkiye'de ve dünyanın birçok ülkesinde küreselleşmenin ortaya çıkardığı değişim ve dönüşümlere uyum sağlamak amacıyla eğitim programları ve ders kitaplarında düzenlemeler yapılmıştır. Coğrafya dersi ortaöğretimde bu düzenlemelerin yapıldığı derslerden biridir. Bu amaçla 2005 yılından itibaren Coğrafya Dersi Öğretim Programı (CDÖP)'nda küreselleşme konularına ağırlık verilmeye başlanmıştır. CDÖP'da yapılan değişiklikler ders kitaplarına da yansımıştır. Bu araştırmada, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında 9., 10., 11. ve 12. sınıflarında okutulan Coğrafya ders kitaplarındaki içerik ve görsellerde küreselleşme olgusunun yer alma durumunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Nitel bir çalışma olan bu araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından 2021 yılında hazırlanan Coğrafya 9, Coğrafya 10, Coğrafya 11 ve Coğrafya 12 ders kitapları temel alınmıştır. Ders kitaplarından veri elde etmek için kullanılan kontrol listesi, araştırmacı tarafından yapılan literatür taraması sonucu oluşturulmuştur. Buna göre Coğrafya ders kitapları küreselleşmenin bilim ve teknoloji, çevre, eğitim, ekonomi, siyasi, sosyokültürel ve görsel boyutları temel alınarak incelenmiştir. Araştırma sonucunda küreselleşmenin sırasıyla en fazla 12. 11., 10. ve 9. sınıf Coğrafya ders kitaplarında yer aldığı tespit edilmiştir. 9. sınıf Coğrafya ders kitabında küreselleşmenin bilim ve teknoloji ile sosyokültürel boyutunun; 10. sınıf Coğrafya ders kitabında küreselleşmenin ekonomi ve sosyokültürel boyutunun; 11. sınıf Coğrafya ders kitabında küreselleşmenin ekonomi ile bilim ve teknoloji boyutunun; 12. sınıf Coğrafya ders kitabında ise küreselleşmenin ekonomi ve sosyokültürel boyutunun daha fazla yer aldığı tespit edilmiştir. Küreselleşmeyle ilişkili görsellerin ise sırasıyla en fazla 11. 12., 10. ve 9. sınıf Coğrafya ders kitaplarında yer aldığı tespit edilmiştir. Ders kitaplarındaki "Doğal Sistemler" ile "Çevre ve Toplum" ünitelerinde küreselleşmenin boyutlarına daha fazla yer verilmesi, "Beşerî Sistemler" ünitelerinde küreselleşmenin eğitim boyutuna ağırlık verilmesi ve küreselleşmenin Coğrafya ders kitaplarında yer alma durumuna farklı açılardan bakan çalışmaların yapılması önerilerinde bulunulmuştur.