Klozapin kullanan ve kullanmayan şizofreni tanılı hastalarda intihar riski, bilişsel fonksiyonlar, işlevsellik ve içgörünün değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN TAŞOVA
Danışman: Yavuz Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Şizofreni; pozitif belirtiler, negatif belirtiler ve bilişsel fonksiyon bozukluğu ile karakterize, işlevselliği olumsuz etkileyen ve sık hastane yatışına neden olan psikiyatrik bir bozukluktur. Şizofreni hastalarında özellikle dikkat, bellek, öğrenme ve yürütücü işlevsellik alanlarında olmak üzere önemli bilişsel fonksiyon bozuklukları görülmektedir. Bu bozukluklar hastaların sosyal ve mesleki işlevselliklerini olumsuz etkilemektedir. Şizofreni hastalarında intihar riski sağlıklı popülasyona göre daha yüksek oranda görülmektedir ve bu hastalarda en önemli ölüm nedenlerinden biridir. Şizofreni tedavisinde birinci seçenek ilaçlar antipsikotiklerdir. Klozapin; tedaviye dirençli şizofrenide onaylanmış, pozitif-negatif belirtilerin ve bilişsel işlevlerin iyileşmesinde etkili atipik antipsikotiktir. Klozapinin antisuisidal etkisi de olup hastane yatış sayısını azaltmaktadır. Bu çalışmada yan etkileri nedeniyle psikiyatristlerin klozapine olan çekimserliğine karşı klozapinin etki gücünü ve avantajlarını vurgulamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01.05.2023-01.05.2024 tarihleri arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Psikiyatri kliniğine başvuran, Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı-5 tanı kriterlerine göre Şizofreni tanısı almış, 106 hasta dahil edildi. Hastalardan 53'ü en az 6 aydır klozapin tedavisi almaktaydı diğer 53'ü ise klozapin tedavisi hiç almamıştı. Klozapin tedavisi alan hastalar da kendi içinde klozapin tedavisi öncesi ve sonrası olarak iki ayrı dönemde incelenmiştir. Hastalar ile klinik görüşme yapılmıştır. Hastaların sosyodemografik özellikleri sorgulanmıştır. Araştırmacı tarafından hastalara içgörü değerlendirme ölçeği, global değerlendirme ölçeği, intihar davranış ölçeği, stroop testi ve izsürme testi uygulanmıştır. Bulgular: Klozapin kullanan hastaların klozapin kullanmadan önceki intihar girişimi oranları kullanmaya başladıktan sonraki dönemdeki intihar girişimi oranlarına göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu(p<0,001). Klozapin kullanan hastaların klozapin kullanmadan önceki dönemdeki hastane yatış oranları anlamlı düzeyde yüksek bulundu(p<0,001). Klozapin kullanan hastaların ilaç kullanmadan önceki hastane yatış oranları, hiç klozapin kullanmayan hastalarınkine göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0,001). Klozapin kullanan hastaların ilaç kullandıktan sonraki hastane yatış oranları ise hiç klozapin kullanmayan hastalarınkine göre anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0,001). Klozapin kullanan hastaların içgörü değerlendirme ölçeğinden aldıkları puanlar klozapin kullanmayanlara göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0,023). Klozapin kullanan hastaların global değerlendirme ölçeğinden aldıkları puanlar klozapin kullanmayanlara göre anlamlı düzeyde anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0,023). Sonuçlar: Klozapin tedavisinin şizofreni tanılı hastalarda hastane yatış sayısını ve intihar girişimi sayısını azalttığı, iç görü üzerinde olumlu bir etkisi olduğu bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Şizofreni, Klozapin, Bilişsel Fonksiyonlar, İçgörü, İntihar