Aslançayırı-Yenice (Havza-Samsun) arasında kuzey anadolu fay zonu'nun, havza segmentinin paleosismolojik ve morfotektonik özellikleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CAHİT ÖZEN
Danışman: Fikret Koçbulut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) içerisindeki pek çok fay segmentinden birisi de aletsel dönemdeki Anadolu'da yaşanan büyük (Ms= 7.6) depremlerden birisi olan 1943 Tosya-Ladik depremini de üreten segmenttir. İlgili deprem sırasında, yaklaşık 280 km yırtılan bu fay segmenti Tosya'dan başlayıp doğuda Destek'e kadar uzanmaktadır (Barka 1996). KAFZ üzerinde, son 30 yıl içerisinde paleosismik amaçlı pek çok çalışma yapılmıştır. Ancak, bu çalışmaların büyük bir kısmı ilgili zonun Bolu-Gerede ile İstanbul arasındaki kesiminde gerçekleştirilmiştir. KAFZ'nun doğu bölümünde ise paleosismik çalışmalar olmakla beraber, bu çalışmalar yetersiz kalmaktadır. Fay zonu boyunca jeolojik, jeomorfolojik ve paleosismolojik çalışmalar yaparak, eski büyük depremleri belirlemek ve parametrelerini ortaya koymak KAFZ'nun bölgedeki depremselliğini anlamak açısından büyük önem kazanmaktadır. Fay zonunun depremselliğinin iyi bilinmesi, gelecekte oluşacak olan büyük depremlerin mevcut insan yapıları üzerinde neden olacağı hasarları en aza indirmeye yönelik çalışmalara önemli katkılar sağlayacaktır. Bu çalışmanın amacı, KAFZ'nun Aslançayırı-Yenice (Havza-Samsun) arasında kalan kesiminde, Havza segmentine ait aktif fayların haritalanarak segmentasyonunun ortaya konulması, bu faylar üzerinde meydana gelen büyük depremlere ait yüzey kırığı uzunluğu ve yerdeğiştirme miktarı, depremlerin tekrarlanma aralıkları gibi parametreleri belirlemektir. Ayrıca, çalışma noktalarını içeren fay koridorunun ilişkili bölümünde 1/25 000 ölçekli jeolojik harita alımı da gerçekleştirilmiştir. Çalışma sınırları içinde yapılan paleosismolojik amaçlı 3 adet fay kazısı çalışması ilçenin kuzeyinden geçen Kuzey Anadolu Fay Zonu'na ait Havza segmenti üzerinde yapılmıştır. Açılan hendeklerin tümünde bir ya da daha fazla deprem ile ilişkili faylar gözlenmiştir. Tüm hendeklerde yüzey kırığı oluşturan depremlerin oluşturduğu yüzey faylanması görülmüştür. Açılan hendeklerin tümü 1943 Depremi ana kırığı üzerindedir. Çalışma alanında 1943 yüzey kırığı dışında 1668 yılındaki tarihsel depremin neden olduğu ötelenmelerin varlığı, 1943 depremi sonrasında oluşan yüzey kırığının 1.9 ile 2.4 metre arasında bir deformasyona neden olduğu ve daha önce oluşmuş olan tarihsel depremlerin 12.4 metre genişliğinde deformasyon zonu oluşturduğu görülmüştür.