Covıd-19 pandemisinde hastanede çalışan hekim ve hemşirelerin iş güvenliğine yönelik değerlendirmeleri: Bir üniversite hastanesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA EMRE YILMAZ
Danışman: Hatice Ulusoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma bir üniversite hastanesinde çalışan hekim ve hemşirelerin iş güvenliğine yönelik değerlendirmelerini belirlemek amacı ile tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Uygulama ve Araştırma Hastanesinde Mayıs-Temmuz 2021 tarihleri arasında çalışan 781 hekim ve hemşireden araştırmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 270 kişi oluşturmuştur. Araştırmanın verileri "Kişisel Bilgi Formu" ve "Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği" (HİGÖ) kullanılarak toplanmıştır. Öztürk ve Babacan tarafından 2012 yılında geliştirilen Ölçek, "Tamamen katılıyorum" 6, "Kesinlikle katılmıyorum" 1 puan olacak şeklinde 6'lı Likert tipinde 45 maddeden oluşmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS İstatistik Programı v.22 kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, medyan ve çeyrekler açıklığı değerleri ile verilmiştir. Verilerin normal dağılması nedeniyle iki bağımsız grubun karşılaştırılmasında t testi, ikiden fazla bağımsız grubun karşılaştırılmasında Anova testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon testleri ile değerlendirilmiştir. Analizlerde p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Araştırmada katılımcıların Ölçekten aldıkları toplam puan ortalamasının 3,02 ± 0,89 olduğu, ölçeğin alt boyutlarından "mesleki hastalıklar ve şikayetlerin" en düşük (X=2,05 ± 0,78), koruyucu önlemler ve kuralların en yüksek (X=4,09 ± 1,33) puan ortalamasına sahip olduğu saptanmıştır. Katılımcıların yaşları arttıkça "Sağlık Taraması ve Kayıt Sistemi", "Yönetsel Destek ve Yaklaşımlar", "Malzeme, Araç ve Gereç Denetimi", "Koruyucu Önlemler ve Kurallar" ve "Fiziksel Ortam Uygunluğu" alt boyutları ve toplam ölçek puanlarının da istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır (p<0,05). "Mesleki Hastalıklar ve Şikayetler" alt boyutunda kadınların ve hemşirelerin ortalamasının erkeklerin ortalamasından daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Katılımcıların eğitim düzeyleri ile toplam ölçek ve alt boyutları arasındaki ilişkiler incelendiğinde, eğitim düzeyi arttıkça "Yönetsel Destek ve Yaklaşımlar", "Malzeme, Araç ve Gereç Denetimi", "Koruyucu Önlemler ve Kurallar" ve "Fiziksel Ortam Uygunluğu" alt boyutları ve toplam ölçek puanlarının arttığı belirlenmiştir (p<0,05). Hemşirelerin "Yönetsel Destek ve Yaklaşımlar" alt boyutundaki ortalamalarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde hekimlerden daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Katılımcıların meslekte çalışma süreleri arttıkça "Sağlık Taraması ve Kayıt Sistemi", "Malzeme, Araç ve Gereç Denetimi" ve "Koruyucu Önlemler ve Kurallar" alt boyutları ve toplam ölçek puanı arttığı saptanmıştır (p<0,05). "Malzeme, Araç ve Gereç Denetimi" alt boyutunda idari birimlerde çalışanların ortalamasının dahili bilimler ve cerrahi bilimlerde çalışanların ortalamalarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Katılımcıların bakım verdikleri hasta sayısı arttıkça "Sağlık Taraması ve Kayıt Sistemi", "Yönetsel Destek ve Yaklaşımlar" ve "Malzeme, Araç ve Gereç Denetimi" alt boyutlarının puanlarında da istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların dinlenme ortamının olup olmamasına göre toplam ölçek ve alt boyutlardan aldıkları puanlar karşılaştırıldığında dinlenme ortamı olanların ortalamalarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç olarak katılımcıların hastanedeki iş güvenliğini genel olarak orta düzeyde yeterli, "mesleki hastalıklar ve şikayetler" ve "yönetsel destek ve yaklaşımlar" alt boyutlarında yetersiz değerlendirdikleri saptanırken, iş güvenliğini hiçbir boyutta yeterli ya da iyi olarak değerlendirmedikleri saptanmıştır. Hemşirelerin "mesleki hastalıklar ve şikayetler" ve "yönetsel destek ve yaklaşımlar" boyutlarını hekimlere göre daha olumsuz değerlendirdikleri, başka bir ifade ile bu boyutlardaki iş güvenliğini yetersiz buldukları saptanmıştır. Araştırmaya katılan hekim ve hemşirelerin yaşı, cinsiyeti, eğitim düzeyi gibi demografik özellikleri ile meslekleri, meslekte çalışma süreleri, çalıştığı birimler, bakım verilen hasta sayısı ve dinlenme ortamının varlığı gibi özelliklerin iş güvenliği düzeyini değerlendirmeyi etkilediği bulunmuştur. Çalışmanın verilerinin toplandığı zaman diliminde Covid-19 Pandemisinin devam ediyor olması, hekim ve hemşirelerin hastanedeki iş güvenliğini düşük veya orta düzeyde değerlendirmelerine neden olmuş olabilir.