Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Hayat Bilgisi Programının Stufflebeam' in CIPP Modeline Göre Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMANUR TUNAHAN
Danışman: Didem Kayahan Yüksel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Hayat Bilgisi Öğretim Programının CIPP Modeline göre değerlendirmektir. Araştırma nicel betimsel ve ilişkisel tarama deseninde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Malatya ilinde görev yapan 134 birinci sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Kayahan-Yüksel (2023) tarafından geliştirilen Hayat Bilgisi Öğretim Programı Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin KMO değeri .829 olup dört boyutlu yapının açıklanan varyansı %77.02'dir. Cronbach Alpha değerleri ise bağlam boyutu .954, girdi boyutu .953, süreç boyutu .915, çıktı boyutu .929 ve toplamda .974 olarak hesaplanmıştır. Araştırmandan elde edilen veriler SPSS kullanılarak betimsel ve ilişkisel analize tabi tutulmuştur. Bu bağlamda %, frekans, ortalama değerler hesaplanmış ve normallik analizleri yapılmıştır. Normallik varsayımının sağlanması nedeniyle bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA testi ve korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırmada elde edilen bağlam boyutuna yönelik bulgular incelendiğinde birinci sınıf öğretmenlerinin yeni programa ilişkin; pedagojik yaklaşım, güncel gelişmeleri yakınen takip etmesi, hedef ile öğrenme çıktısının uyumu konularında olumlu görüşlere sahip olduğu ancak; bölgesel ihtiyaçların yeterince göz önünde bulundurulmamasını eksik bir özellik olarak değerlendirdikleri görülmüştür. Girdi boyutuna yönelik bulgulara bakıldığında öğrencilerin ön öğrenmelerine ilişkin fikir birliği sınırlı düzeyde kalmıştır. Bununla birlikte, öğretmen sayısının yeterliliğine ilişkin olumlu katılımın yüksek oranda olmaması, hizmet içi eğitim uygulamalarının artırılması gerektiği sonucuna ulaşılabilmektedir. Süreç boyutuna yönelik bulgular yorumlandığında katılımcılar arasında, eğitim ortamlarının fiziksel koşullarına ilişkin olumlu görüş birliğine varılmış ve istenen sosyal nitelikler ile uyumlu şekilde düzenlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların bir kısmının olumsuz görüş bildirmesi, programın farklı okul türlerinde ve bölgelerinde farklılaşma olabileceğine işaret etmektedir. Bu nedenle mevcut programın okul koşullarına göre düzenlenebilir şekilde esnek yapıda hazırlanmış olması oldukça önem taşımaktadır. Ürün boyutuna ilişkin bulgular incelendiğinde programın uygulanma sürecinin öğretmen yeterlilikleri, öğrenci katılımı ve öğrenme çıktıları açısından etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların çoğunluğu, programın öğretmenlerin mesleki yeterliliklerini geliştirdiğini, öğrencilerin derse aktif katılımını sağladığını ve yaparak-yaşayarak öğrenme fırsatları sunduğunu ifade etmiştir. Ayrıca programın uyarlanabilir ve düzenlenebilir yapıda olması süreçte oluşabilecek aksaklıkların önüne geçebilmek adına avantaj sağlamaktadır. Araştırmanın bulguları incelendiğinde cinsiyet, yaş ve eğitim durumuna yönelik anlamlı bir farklılığa saptanmamıştır. Ancak mesleki kariyere yönelik bulgulara gelindiğinde kariyer basamakları arasında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Bulgulara dayalı olarak uygulamaya yönelik fiziksel ve çevresel farklılıklar dikkate alınması ve okulların altyapılarının güçlendirilmesine yönelik öneriler geliştirilmiştir. Politika yapıcılara yönelik ise program geliştirme sürecinde öğretmen geri bildirimini daha aktif şekilde kullanmaları ve geri bildirimler doğrultusunda programı güncellemelerine yönelik öneri geliştirilmiştir.