İnşaat muhasebesi uygulamalarının Vergi Usul Kanunu, TMS 11 ve TFRS 15 standartları açısından incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NAZİK KARADAĞ

Danışman: Mehmet Demir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Milli gelirin ve istihdam edilecek alanların arttırılmasında kilit rol üstlenen sektörlerden biri olan inşaat sektörünün finansal işlemlerinin muhasebeleştirilmesi önemli bir konudur. Özellikle son dönemlerde baraj, otoyol, köprü gibi yıllara yaygın, büyük ölçekli ve maliyetli inşaat, taahhüt ve onarım projeleri artış göstermektedir. Bu türden inşaat işlerinin tamamlanması çoğunlukla birden fazla yıla yayıldığından inşaat işinden elde edilen hasılatın ve katlanılan maliyetlerin ne zaman kayda ve finansal tablolara alınacağı sorununu ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ülkemizde son yıllarda önemli bir yer tutan yıllara yaygın inşaat, taahhüt ve onarım işlerine ait finansal işlemleri Vergi Usul Kanunu, TMS 11 İnşaat Sözleşmeleri Standardı ve TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardı kapsamında incelemektir. Bu kapsamda hem VUK hem de TMS/TFRS açısından inşaat işlerine ait hasılat ve maliyetlerin kayda ve finansal tablolara alınmasındaki farklılıklara örnekler verilerek değinilmiştir. Çalışma sonucunda, vergi kanunlarının benimsediği tamamlanma yöntemine göre hazırlanan finansal tabloların, işletmeler ve finansal tablo kullanıcıları açısından yanıltıcı sonuçlar verdiği görülmüştür. İnşaat işi devam ederken, kâr/zarar hakkında her hangi bir bilginin verilmediği için yöntem her ne kadar kesin sonuçlar içerse de dönemsellik kavramı ile çelişmekte; işin bittiği yıl işletmelere büyük bir vergi borcu yüklemekte ve müteahhidin farklı bir vergi diliminde yer almasına sebep olmaktadır. TMS 11 standardında tamamlanma yüzdesi yöntemi benimsemiştir. Buna göre hazırlanan finansal tablolar, dönemsellik kavramı ile bağdaşmakta ancak tahminlere dayalı sonuçlar içermektedir. Tamamlanma yüzdesinin kullanılması için, işletmenin elde edeceği gelirin güvenilir bir şekilde tahmin edilmesi gerekir. Belirsizlik unsurunun yüksek olduğu dönemlerde bu yöntem yanıltıcı sonuçlar vermektedir. Bu standartta hasılatın tanımı net bir şekilde yapılmadığından yaşanan kavram karmaşasını ortadan kaldırmak için TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardı getirilmiştir. TFRS 15 standardında benimsenen tanımlanan girdi yöntemine göre hazırlanan finansal tablolar, inşaat işlerinden elde edilen hasılatın tutarı konusunda daha detaylı ve doğru bilgiler sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: TMS 11, TFRS 15, İnşaat ve Taahhüt İşleri, Vergi Usul Kanunu