KENTSEL DÖNÜŞÜMÜN ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: SİVAS ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ BÖGE
Danışman: Gülay Demir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentsel dönüşüm, günümüzde yalnızca fiziksel mekânların yenilenmesi değil; aynı zamanda sosyal sürdürülebilirliğin sağlanması, afet risklerinin azaltılması ve ekonomik canlılığın artırılması amacıyla stratejik bir planlama aracı haline gelmiştir. Bu çalışma, kentsel dönüşüm alanlarının belirlenmesine yönelik olarak belirsizlik içeren karar verme ortamlarında uygulanabilecek bütünleşik bir bulanık çok kriterli karar verme (ÇKKV) modeli geliştirmeyi amaçlamaktadır. Model, Türkiye'nin Sivas il merkezi özelinde uygulanmış ve Bulanık WENSLO (Weights by ENvelope and SLOpe) ile Bulanık RAWEC (Ranking of Alternatives with Weights of Criterion) yöntemleri bir araya getirilerek özgün bir çerçeve sunulmuştur. Çalışmanın ilk aşamasında, fiziksel, sosyal, çevresel ve teknik olmak üzere dört ana kriter grubu ve onları ilgilendiren alt kriter grupları ve onları da ilgilendiren ara kriter grupları belirlenmiştir. Bu kriterler, şehir plancısı, mimar, inşaat mühendisi, jeoloji mühendisi ve sosyolog gibi farklı uzmanlık alanlarına sahip karar vericiler tarafından değerlendirilmiştir. Kriter ağırlıkları, Bulanık WENSLO yöntemi ile hesaplanırken; kentsel dönüşüm için planlana mahallelerin sıralaması Bulanık RAWEC yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Değerlendirme kapsamında üç mahalle (Demircilerardı, Esentepe ve Yunus Emre) dönüşüm önceliği açısından karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular, tüm senaryolar altında Yunus Emre Mahallesi'nin dönüşüm açısından en öncelikli alan olduğunu ortaya koymuş, bunu Esentepe ve Demircilerardı Mahalleleri takip etmiştir. Duyarlılık analizleri, modelin sağlam ve tutarlı bir yapı sergilediğini göstermiştir. Ayrıca, önerilen yöntemin sonuçları, literatürde sıkça kullanılan bulanık TOPSIS, CoCoSo, MARCOS ve WASPAS yöntemleriyle karşılaştırılmış ve benzer sıralamalar elde edilerek modelin güvenilirliği doğrulanmıştır. Bu çalışma, karmaşık ve çok boyutlu kentsel dönüşüm problemlerine yönelik belirsizliğe duyarlı, esnek ve uygulanabilir bir karar destek aracı sunarak hem literatüre teorik katkı sağlamakta hem de yerel yönetimler için pratik bir yol haritası oluşturmaktadır. Geliştirilen model, benzer sosyo-mekânsal sorunlarla karşı karşıya olan diğer şehirlerde de uygulanabilecek potansiyele sahiptir. Anahtar Kelimeler: Kentsel dönüşüm, bulanık küme, çok kriterli karar verme, WENSLO, RAWEC