GEBELERİN KENDİLERİNİ ALGILAMALARININ CİNSEL ÖZYETERLİLİK VE EVLİLİK UYUMUNA ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ebelik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL AKSARAY
Danışman: Gülbahtiyar Demirel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, gebelerin kendilerini algılamalarının cinsel öz-yeterlilik ve evlilik uyumuna etkisini belirlemek amacıyla planlanmıştır. Tanımlayıcı tipte olan araştırma Sivas merkezinde yer alan Sivas Numune Hastanesi Kadın Doğum Polikliniği'nde yapılmıştır. Literatürde gebelerin kendilerini algılamalarına yönelik herhangi bir orana rastlanmamıştır. Bu nedenle örneklem hacmini en yüksek düzeyde tutmak üzere p oranı 0.50 olarak alınmıştır. Evreni temsil etmek üzere örneklem hacmi; =0,05 anlamlılık düzeyinde, 1- =0,95 güven aralığında, =0,20 hata riski ile 1- β=0,80 güçte toplam kişi sayısı 783 olarak tespit edilmiştir. Alınan örneklem sayısı trimesterlere eşit oranda dağıtılmış ve her bir trimesterde 261 gebe yer almıştır. Araştırmanın verileri araştırmacılar tarafından literatür bilgisi doğrultusunda oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu", "Gebelerin Kendilerini Algılama Ölçeği", "Cinsel Öz-Yeterlilik Ölçeği" ve "Çiftler Uyum Ölçeği" ile toplanmıştır. Uygulamaya geçmeden önce etik kuruldan (etik karar no: 2018-03/23) ve çalışmanın yapılacağı kurumdan (19448395-044 sayılı) yazılı izin alınmıştır. Çalışma kriterlerine uyan gebelere (okur yazar, evli ve gebe olması, herhangi bir psikiyatrik ve fiziksel hastalığı olmaması, çalışmaya katılmaya gönüllü olması vb.) araştırmanın amacı ve içeriği hakkında bilgi verilmiş ve katılımları için yazılı onamları alınmıştır. Araştırmaya katılmaya gönüllü olduğuna dair yazılı onam veren kadınlara formlar araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak poliklinikte uygulanmıştır. Her trimester grubundaki örneklem sayısına ulaşılıncaya kadar veriler toplanmaya devam edilmiştir. Çalışmadan elde edilen verilerin değerlendirilmesinde Spearman korelasyon testi, Man Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, Ki-kare testi kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde istatistiksel anlamlılık 0,05 önem düzeyinde incelenmiş olup SPSS 23 versiyonundan yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, gruplarda gebeliğe ait annelik algısı düzeyi yükseldikçe cinsel öz-yeterlik ve evlilik uyumu düzeyi yükselmektedir (p<0,05). 1. trimester grubunda gebeliğe ait beden algısı olumlu olduğunda cinsel öz-yeterlik (p<0,05; r=-0,221) ve evlilik uyumu (p<0,05; r=-0,146) düzeyi yükselmekte, 2. ve 3. trimester grubunda ise gebeliğe ait beden algısı olumsuz olduğunda cinsel öz-yeterlilik (p<0,05; r=0,197, r=0,336) ve evlilik uyumu (p<0,05; r=0,124, r=0,188) düzeyi azalmaktadır. Trimesterlere göre değişmekle birlikte bazı sosyo-demografik ve gebelikle ilgili özellikler (yaş, eğitim düzeyi, aile tipi, evlilik süresi, gebelik sayısı, yaşanılan yer, çalışma durumu, planlı gebelik, gebeliğin evliliği etkileme durumu) gebeliğe ait annelik ve beden algısını, cinsel öz-yeterlik ve evlilik uyum düzeyini etkilemektedir (p<0,05). Elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda gebelerin; gebeliğin her trimesterinde beden algısı, cinsel öz-yeterlilik ve evlilik uyumu konusunda gerekli eğitim ve danışmanlık hizmetlerini alması, doğum öncesi hazırlık sınıflarına yönlendirilmesi, sosyal destek algılarının belirlenmesi, uygun ve bütüncül bir yaklaşımla hizmet alabilmesine olanak sağlanması ve koruyucu ruh sağlığı hizmetlerinin geliştirilmesi önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Beden algısı, Annelik algısı, Cinsel öz-yeterlilik, Evlilik uyumu, Gebelik, Ebe