SİVAS İL MERKEZİNDE ÇALIŞAN HEKİMLERDE ÇALIŞMA ORTAMI İŞ GÜVENLİĞİ DÜZEYİNE İLİŞKİN BİLGİ VE ALGI DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE PINAR AYILGAN
Danışman: Ergün Haldun Sümer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma Sivas il merkezinde çalışan hekimlerde iş sağlığı ve güvenliği bilgi ve algı düzeylerini ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapıldı. Araştırma ASM, TSM, Sivas Devlet Hastanesi, Numune hastanesi ve SCÜTF'de çalışan 412 hekimle 01.06.2023- 01.05.2024 tarihleri arasında yürütüldü. Çalışma verilerini elde etmek için sosyodemografik veri formu ve Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği (HİGÖ) kullanıldı. Sosyodemografik Veri Formu yaş, cinsiyet, medeni durum, çalışılan kurum, meslekte geçirilen toplam süre, çalışılan kurumda geçirilen toplam süre, branş, ünvan, iş yeri hekimliği sertifikasına sahip olma durumu, İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) konularında eğitim alma durumu, İSG Kanunu hakkında bilgi düzeyi, çalışma ortamında karşılaşılan risklere bağlı olarak görülen sağlık problemleri, çalışılan kurumda İSG uzmanı, iş yeri hekimi ve Çalışan Sağlığı Komitesi bulunma durumu ile ilgili sorular bulunmaktadır. Hekimlerin İSG bilgi ve algı düzeylerini belirlemek için HİGÖ kullanıldı. Veri toplama aracı olarak kullanılan anket formu; araştırmacı tarafından katılımcılara yüz yüze veya Google Forms üzerinden online olarak doldurtuldu. Verilerin değerlendirilmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, frekans ve yüzde gibi tanımlayıcı ölçütler kullanıldı. Veriler, parametrik şartları sağladığından, bağımsız iki grup ortalamalarını karşılaştırmak için t testi, ikiden fazla grup için tek yönlü ANOVA testi (F testi) ve ikiden fazla gruplu karşılaştırmalarda farkı yaratan grubun tespiti için post hoc Tukey testi, iki değişken arasındaki ilişkiyi ölçmek için korelasyon analizi, ikiden fazla değişken arasındaki ilişkileri ölçmek için regresyon analizi kullanıldı. Anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi. Katılımcıların %50,5'i kadın ve %30,8'i bekardı. Hekimlerin %14,3'ü birinci basamak, %30,6'sı ikinci basamak sağlık kurumlarında ve %55,1'i üçüncü basamakta çalışmaktaydı. Çalışmaya katılan hekimlerin %71,1'i dahili branşlarda çalışmaktaydı. Katılımcıların %17,0'si pratisyen hekim, %51,0'i araştırma görevlisi, %28,6'sı uzman hekim ve %3,4'ü öğretim üyesi olarak görev yapmaktaydı. Çalışmaya katılan hekimlerin yaş ortalamaları 34,4±8,8 yıldı. Katılımcılar ortalama 9,5±8,7 yıldır hekim olarak çalışmaktaydı. Çalışmaya katılan hekimlerin %17,2'sinin iş yeri hekimliği sertifikası vardı. Hekimlerin %30,3'ünün İSG Kanunu hakkında bilgisi yoktu ve %51,5'i kurumunda İSG eğitimi almamıştı. Araştırmaya katılan hekimlerin %51,2'si çalıştıkları kurumda iş yeri hekimi ve İSG uzmanı varlığı ile ilgili soruya bilmiyorum cevabını verdi. Çalışmaya katılan hekimlerden %62,5'i sözlü saldırı/tehdit, fiziksel şiddete maruz kalmıştı, %56,3'ü psikososyal problemler ve %45,6'sı Covid-19 enfeksiyonu yaşamıştı. Araştırmaya katılan hekimlerin HİGÖ toplam puanı 125,0±33,9'du. Katılımcıların yaşı, hekimlik mesleğindeki ve çalışılan kurumdaki toplam süreleri arttıkça HİGÖ toplam puanı, malzeme, araç gereç denetimi, koruyucu önlemler ve kurallar ve fiziksel ortam uygunluğu alt ölçeği puanları artmaktaydı. Çalışmaya katılan hekimlerin haftalık çalışma saatleri arttıkça malzeme, araç gereç denetimi ve fiziksel ortam alt ölçek puanları azalıyordu. Hekimlerin yaşadıkları sağlık problemi sayısı arttıkça sağlık taraması ve kayıt sistemleri alt ölçeği hariç diğer tüm alt ölçek puanları ve HİGÖ toplam puanı azalıyordu. Mesleki hastalıklar ve şikayetler, kazalar ve zehirlenmeler, yönetsel destek ve yaklaşımlar, fiziksel ortam uygunluğu alt ölçek puanları ve HİGÖ toplam puanı erkek hekimlerde daha yüksekti. Sağlık taraması ve kayıt sistemleri, malzeme, araç gereç denetimi, koruyucu önlemler ve kurallar, fiziksel ortam uygunluğu alt ölçek puanları ve HİGÖ toplam puanı İSG eğitimi alan hekimlerde almayanlara göre anlamlı derecede yüksekti. Koruyucu önlemler ve kurallar alt ölçek puanı HBV/HCV enfeksiyonu geçirmeyenlerde geçirenlere göre anlamlı derecede yüksekti. Mesleki hastalıklar ve şikayetler, yönetsel destek ve yaklaşımlar ve malzeme, araç gereç denetimi alt ölçek puanları ve HİGÖ toplam puanı Covid-19 enfeksiyonu geçirme öyküsü olmayanlarda enfeksiyonu geçirenlere göre yüksekti. Kas-iskelet sistemi ve ergonomik problem yaşama öyküsü olan hekimlerin HİGÖ toplam puanı ve meslek hastalıkları ve şikayetler alt ölçek puanı daha düşüktü. Kesici-delici alet yaralanması ve psikososyal problem yaşama öyküsü olmayan hekimlerde HİGÖ toplam puanı daha yüksekti. Sonuç olarak hekimlere verilecek hizmet içi eğitimlerle hekimlerin İSG bilgi ve algı düzeyleri yükseltilebilir. Anahtar Kelimeler: İş sağlığı ve güvenliği, İSG algısı ve bilgisi, Hekim