İlkokul Öğrencilerinin Çevreye Yönelik Farkındalıkları, Tutumları ve Sorumlu Davranışları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLIHAN YORULMAZ
Danışman: Hamdi Karakaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, ilkokul öğrencilerinin çevreye yönelik farkındalıklarının, tutumlarının ve sorumlu davranışlarının belirlenmesidir. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli benimsenmiştir. Bu araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında İç Anadolu Bölgesindeki bir ilin sınırları içindeki ilkokul öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde ise ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmış 3. ve 4. sınıf düzeyindeki 427 ilkokul öğrencisine ulaşılarak veriler toplanmıştır. Araştırmada "İlkokul Çevre Farkındalık Ölçeği (İÇFÖ)", "Çevreye Yönelik Tutum Ölçeği (ÇYTÖ)" ile "Çevreye Yönelik Sorumlu Davranış Ölçeği (ÇYSDÖ)" veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Uygulama, öğrencilerin gönüllülük esası gözetilerek sınıf ortamında yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Toplanan verilerin istatistiksel analizleri için SPSS ve Excel paket programlarından faydalanılmıştır. İlkokul öğrencilerinin ölçeklerden elde ettikleri ortalama puanların betimsel analizi yüzde, frekans ve aritmetik ortalama, Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis H testi ile yöntemleri kullanılarak hesaplanmıştır. Analizler kapsamında, puanlar arasındaki varyanslara bağlı olarak etki büyüklüğü (η² - etakare) hesaplanmıştır. Araştırmada ilkokul öğrencilerinin çevreye yönelik yüksek düzey farkındalığa, tutma ve sorumlu davranışa sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. İlkokul öğrencilerinin çevreye yönelik farkındalık, tutum ve sorumlu davranışları sınıf değişkenine göre anlamlı bir fark oluşturmazken; cinsiyet, yerleşim yeri, anne ve baba eğitim durumuna göre farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin çevreye yönelik algılarını geliştirmek ve bu algının içsel tutuma ve davranışa dönüştürülmesi için okul içi ve okul dışı aktiviteler artırılması ve aile katılımıyla birlikte kırsaldan il merkezlerine doğru sürdürülebilir kalkınma bilincini arttırmak amaçlı okullarda atık, geri dönüşüme dair toplama yerleri, kutuları hazırlanarak, desteklerini teşvik edici uygulamaların yaygınlaştırılması önerilmiştir. Anahtar kelimeler: Çevre, çevreye yönelik farkındalık, çevreye yönelik tutum, çevreye yönelik sorumlu davranış, ilkokul öğrencileri