Türk romanında Şeyh Şamil ve Timur
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DURSUN YILDIRIM
Danışman: Ahmet Bozdoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk tarihi ile doğrudan bağlantılı olan Şeyh Şamil ve Timur ile ilgili yayımlanan romanlarda Şeyh Şamil ve Timur, Türklük ve İslam kavramları ile bağlantılı olarak ele alınmışlardır. İslamiyet'in yayılmasında ve kurdukları yapılanmalarda İslami usulleri esas alarak oluşturdukları düzenlerle Türk-İslam geleneğine hizmet eden bu isimler Türk tarihi açısından üzerinde ayrı bir dikkatle durulması gereken tarihî şahsiyetlerdir. Bu isimlerle ilgili yayımlanan ilk roman Dündar Alp'ın Şarkın En Büyük Hükümdarı Timurlenk (1912) isimli romanı olmuştur. Bu romandan sonra Türk-İslam sentezi ile oluşturulan bu tür eserlerin sayısı giderek artmıştır. Özellikle 1970'li yıllardan sonra Türk romancıları tarafından Şeyh Şamil ve Timur gibi Türk tarihini yakından ilgilendiren hükümdarlar hakkında yazılan romanların sayısında bir artış meydana gelmiştir. Bu çalışma kapsamında özellikle Türklüğü konusunda tartışmalar bulunan Şeyh Şamil ve Timur hakkındaki romanlar ele alınmıştır. Bu isimlerin bir arada ele alınmasının temel sebebi olarak Türklük kavramı kıstas alınmıştır. Çalışmanın malzemesi toplandıktan sonra bu iki isim arasında dinî inanç, yaşam biçimi, askerî ve siyasi karakter bakımından da benzerlikler olduğu görülmüştür. Bu çalışmada öncelikle tarihî roman kavramına ve tarihî romanın serüvenine yer verilmiş daha sonra Şeyh Şamil ve Timur'un yaşam öykülerinden bahsedilmiştir. Ayrıca tarihî roman perspektifinden Şeyh Şamil ve Timur'u ele alan romanların macerasına değinilmiştir. Şeyh Şamil ve Timur'un liderlik özellikleri, Türklük ve İslam ile olan yakınlıkları üzerinde durulduktan sonra Türk romancıları tarafından nasıl ele alındıklarına yönelik bir tematik inceleme yapılmış ve bu inceleme sonuçları yorumlanmıştır. Yapılan imcelemeler sonucunda Türk romancılarının Şey Şamil ve Timur'u Türklüğe ve İslamiyet'e hizmet eden liderler olarak ele aldıkları görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Şeyh Şamil, Timur, Türklük, İslam, Türk-İslam Sentezi, Türk Romanı, Tarihî Roman