Kur'ân'da gayr-ı munsarif isimler

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MAHMUT ATEŞ

Danışman: Süleyman Koçak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Arap dili ve belagatini canlı tutan ve günümüze kadar etkinliğini sürdürmesinde rol oynayan en büyük etken Kur'ân-ı Kerîm'dir. Arap diline mahsus konulardan biri olan birtakım isimlerin gayr-ı munsarif olmaları konusunda da Kur'ân-ı Kerîm, Arap dilinin bütün inceliklerini zarif ve hassas bir şekilde kullanmıştır. Gayr-ı munsarif, sarfdan men edilmiş isim için kullanılan bir kavramdır. Sarfdan maksat ise tenvîndir. Araplar, isimlik konusunda kökleşmiş ve kuvvet kazanmış kelimeler için hafiflik alâmeti olarak tenvîn kullanırlar. Bu açıdan, isimlikten uzaklaşarak fiillere benzeyen kelimeler ağır kabul edilir ve tenvînden men edilirler. Fiil, isimden türediği için onun fer'i sayılmaktadır. Gayr-ı munsarif isimler de fiile benzediğinden dolayı gayr-ı munsarif kabul edilirler. Bu çalışmada gayr-ı munsarif konusu, gayr-ı munsarif isimler ve özellikleri dile getirildikten sonra Kur'ân-ı Kerîm'de gayr-ı munsariflik konusunun nasıl uygulandığı meselesi tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu anlamda öncelikle bir veya iki illetle gayr-ı munsarif olduğu belirtilen kelimeler tespit edilmiş ve bu kelimelerin geçtiği âyetlere işaret edilmiştir. Birçok âyette gayr-ı munsarif kabul edilen kelimelerin kullanımına yer verildiği için çalışmanın sınırları düşünülerek gayr-ı munsarif kabul edilen kelimelerin geçtiği her âyetin metnine yer verilmemiştir. Bu maksatla gayr-ı munsarif kelimelerin geçtiği sûreler ve bu sûrede geçen âyet numaraları zikredilerek yetinilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sarf, munsarif, gayr-ı mnusarif, tenvîn, sarfdan men, illet, fiile benzeme vb.