2000 YILI SONRASINDA YAYIMLANAN SOSYAL BİLGİLER DERS KİTAPLARININ SOSYOLOJİK ANALİZİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA GÜNEŞ
Danışman: FATİH ARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın temel amacı, devlet denetimiyle hazırlanan ders kitaplarında oluşturulmak istenen istendik vatandaş formunu ortaya koymaktır. 21.yy. küreselleşme ve AB tartışmalarının hız kazandığı bir dönem olmaktadır. Toplumsal değişimlerin de bu yüzyılda ivme kazandığı herkesçe bilinen ve tecrübe edilen bir durumdur. Türkiye'nin 21.yy. sosyolojisine bakıldığında ilk dikkat çeken unsurlardan biri sürekli iktidarın tekelde olmasıdır. Demokrasi ile yönetilen ülkelerde iktidarlar politikalarını hayata geçirebilmek ve varlıklarını sürdürebilmek için taraftarlara ihtiyaç duyarlar. Bunu sağlamanın en temel yolu da eğitimden geçer. Eğitimin temel unsuru olan ders kitaplarında egemen ideolojinin izlerini görmek mümkündür. Nitekim Türkiye'de ders kitapları devlet denetiminden geçerek ücretsiz dağıtılmaktadır. 2000 yılı sonrasında yayımlanan Sosyal Bilgiler ders kitaplarının sosyolojik analizini konu alan bu çalışmada içerik analizi yöntem ve teknikleri kullanılmıştır. 2000-2018 yılları arasında ders kitabı olarak kullanılmış olan toplamda 32 adet ders kitabı incelenmiştir. Kitapların ayrıntılı incelenmesiyle oluşturulan kod kategorilerinin MAXQDA 2018 programı ile frekans analizleri yapılmıştır. Frekans değerleri ders kitaplarının niteliksel incelemesi ile desteklenerek çıkarımlarda bulunulmuştur. Sonuç olarak 18 yıllık süreçte vatandaşlık kavramında değişiklikler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra ders kitaplarında yer alan milliyetçi, demokratik, ekonomik ve manevi değer kodlarında da bir takım değişiklikler olduğu görülmüştür. Ancak manevi değer kategorilerinin frekans değerlerinin artacağı varsayımına yönelik bulgulara ulaşılamamıştır.