Ortaöğretim öğretmenlerinin 21. yüzyıl öğrenen ve öğreten becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AİŞE GÜL YILDIZ POYRAZ
Danışman: Hatice Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı; ortaöğretim öğretmenlerinin 21.yy. öğrenen ve öğreten becerilerini kullanım düzeylerini belirlemek, bu becerileri kullanım düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek, 21.yy. öğrenen ve öğreten becerileri kullanım düzeyleri arasındaki ilişkiyi tespit etmek ve 21. yy. öğrenen ve öğreten becerilerini kullanma durumlarına ilişkin öğretmen görüşlerini belirlemektir. Karma yöntem kullanılan bu araştırmada açıklayıcı sıralı desen benimsenmiştir. Çalışmanın nicel boyutunda ilişkisel tarama modeli, nitel boyutunda ise durum çalışması modeli kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunun örneklemi 2021-2022 eğitim öğretim yılında Sivas ili Merkez ilçesindeki MEB'e bağlı resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapan ve küme örnekleme yöntemiyle belirlenen 532 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel boyutuna ilişkin çalışma grubu ise 2021- 2022 eğitim-öğretim yılında Sivas ili Merkez ilçesinde ortaöğretim kurumlarında görev yapan ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenen 35 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada nicel veri toplama araçları olarak Orhan-Göksün (2016) tarafından geliştirilen "21. Yüzyıl Öğrenen Becerileri Kullanım Ölçeği" ve "21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Kullanım Ölçeği"; nitel veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Ayrıca hem nicel hem de nitel veri toplama araçlarının ilk bölümlerinde öğretmenlerin kişisel bilgilerini ifade edebilecekleri Kişisel Bilgi Formu bulunmaktadır. Araştırmada nicel verilerin analizi için SPSS 23.0 programından faydalanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise NVivo 14 programı kullanılarak içerik analizi ve betimsel analiz yapılmıştır. Araştırmanın nicel sonuçlarına göre ortaöğretim öğretmenlerinin, 21.yy. öğrenen ve öğreten becerileri kullanım düzeylerinin "iyi" düzeyde olduğu tespit edilmiştir. 21. yy. öğrenen becerileri alt boyutları arasında en yüksek kullanım düzeyinin "Bilişsel Beceriler"e, 21. yy. öğreten becerileri alt boyutları arasında ise en yüksek kullanım düzeyinin "Onamacı Beceriler"e ait olduğu görülmüştür. 21. yy. öğrenen becerileri "Otonom Beceriler" ve "Bilişsel Beceriler" alt boyutunda cinsiyet değişkenine göre; "Bilişsel Beceriler", "İş Birliği ve Esneklik Becerileri" ve "Otonom Beceriler" alt boyutlarında mezun olunan fakülte değişkenine göre; "İş Birliği ve Esneklik Becerileri" ve "Otonom Beceriler" alt boyutlarında branş değişkenine göre; "İş Birliği ve Esneklik Becerileri" alt boyutunda ise mesleki kıdem değişkenine göre anlamlı farklılaşma olduğu tespit edilmiştir. 21. yy. öğreten becerileri "Yönetsel Beceriler", "Teknopedagojik Beceriler" ve "Onamacı Beceriler" alt boyutlarında cinsiyet değişkenine göre; "Yönetsel Beceriler", "Onamacı Beceriler" ve "Teknopedagojik Beceriler" alt boyutlarında mezun olunan fakülte değişkenine göre; "Üretimsel Beceriler" alt boyutunda eğitim durumu değişkenine göre; "Teknopedagojik Beceriler" ve "Esnek Öğretme Becerileri" alt boyutlarında branş değişkenine göre; "Esnek Öğretme Becerileri" alt boyutunda çalışılan okul türü değişkenine göre anlamlı farklılaşma olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel sonuçlarına göre ortaöğretim öğretmenlerinin 21. yy. öğrenen becerilerinin hangi beceriler olması gerekliliğine ilişkin görüşleri "Bilişsel Beceriler" alt boyutunda en fazla "eleştirel düşünme, iletişim ve araştırma yapma becerileri" olarak; "Otonom Beceriler" alt boyutunda "öz denetim ve yaratıcı olma becerileri" olarak; "İş Birliği ve Esneklik Becerileri" alt boyutunda en fazla "uyum" becerisi olarak; "Yenilikçilik Becerileri" alt boyutunda ise "yeniliklere açık olma" becerisi olarak tespit edilmiştir. 21. yy. öğrenen becerilerine sahip olmanın kişiye katkıları konusunda ortaöğretim öğretmenlerin görüşleri incelendiğinde, "Duyuşsal Alanda" "saygınlık kazandırma ve mutlu olmayı sağlama"; "Sosyal Alanda" "uyum"; "Bilişsel Alanda" "başarılı olmayı sağlama" katkıları olduğu belirlenmiştir. 21. yy. öğreten becerilerinin hangi beceriler olması gerekliliğine ilişkin ortaöğretim öğretmenlerinin görüşleri "Bilişsel Beceriler" alt boyutunda "mesleki bilgiye sahip olma, üretken olma ve problem çözme becerileri"; "Okuryazarlık Becerileri" alt boyutunda "BİT okuryazarlığı" becerisi; "Sosyal Beceriler" alt boyutunda "iletişim becerisi", "Duyuşsal Beceriler" alt boyutunda "yeniliklere açık olma ve saygılı olma becerileri" ve "Beceri" alt boyutunda ise "mesleki beceri" olarak tespit edilmiştir. 21. yy. öğreten becerilerine sahip olmanın kişiye katkıları konusunda ortaöğretim öğretmenleri "Bilişsel Gelişime", "Duyuşsal Gelişime" ve "Sosyal Gelişime" katkı sağladığını ifade etmişlerdir. Ortaöğretim öğretmenleri öğrenen becerileri kullanımı artıkça öğreten becerileri kullanımının da arttığını vurgulamıştır. Son olarak öğretmenler 21.yy. öğrenen ve öğreten becerileri konusunda farkındalığın artmasını sağlamak için öğretmenlere hizmet içi eğitim verilmesini, lisans programlarına 21. yy. becerileriyle ilgili ders eklenmesini, öğretmenlerin BİT okuryazarlığını geliştirmeye yönelik etkinlikler yapılmasını ve 21. yy. becerileri konusunda sosyal medya platformlarının daha etkili kullanılmasını önermişlerdir.