9-12. yüzyıl resimli el yazmaları ışığında Bizans'ta mobilya
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİDEM GÜZEL
Danışman: Meryem Acara Eser
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tezin konusu "9.-12. Yüzyıl Bizans Resimli El Yazmalarında Mobilya" dır. Bu çalışmanın amacı, 9.- 12. yüzyıllar arasında yazılmış ve resimlenmiş olan el yazmalarında yer alan mobilya türlerini belirlemek ve içlerinde tanımlanabilecek durumda olanları inceleyerek değerlendirmektir.Amacımız Bizans mobilya tür ve tiplerini belirlemek olduğu için sahnelerin konusu ve ikonografisine, mobilya dışında yer alan süslemelere değinilmemiştir. Mobilya konusunu seçmemizdeki temel sebep ise Başpiskopos Maksimianus'un fildişi katedrası (6.yy.) gibi nadir bir örnek dışında herhangi bir müzede veya sergide günümüze gelebilen Bizans mobilya örneğinin bulunmamasıdır. Tez kapsamında ilk bölümde; el yazmasının kökeni ve malzemelerden papirüs ve parşömen hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; Bizans sanatında el yazmalarının öneminden bahsedilmiş ve Bizans resimli el yazmalarına örnekler verilerek açıklanmıştır. Üçüncü bölümde; mobilya teriminin terminolojisine değinilmiş ve tarihte (Antik Mısır, Mezopotamya Uygarlığı, Antik Yunan ve Antik Roma) mobilya kullanımından bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde; ise Bizans'ta mobilya kullanımına değinilmiş ve tespit edilen kitap resimlerindeki mobilyalar beşinci bölümde katalog halinde tanıtılmıştır. Mobilya örneklerinin tespit edilmesi için müze ve kütüphanelerin dijital el yazması katalogları taranmış ve tanımlanabilecek durumda olanlar seçilmiştir. Çalışmamız sırasında, 18 müze ve kütüphanede 41 el yazması içerisinden 322 mobilya incelenmiştir.9. yüzyıla tarihlenen 3 el yazması örneğinde; 26 podest, 12 taht, 9 yatak,9 masa, 5 tabure ve 1 rahle olmak üzere 62 mobilya incelenmiştir. 10. yüzyılda tarihlenen 6 el yazması örneğinde;10 podest, 6 yatak,5 masa, 4 tabure, 2 koltuk, 2 rahle1 tahtve 1 dolap olmak üzere toplamda 32 mobilya incelenmiştir. 11. yüzyıla tarihlenen 16 el yazmasında; 35 podest, 17 dolap, 16 rahle,15 tabure, 8 koltuk,6 taht,6 masa, 4 sandalye ve 2 yatak, 12. yüzyıla tarihlenen 16 el yazmasında;40 podest,23 rahle, 22 dolap, 14 tabure, 12 koltuk, 6 masa,4 taht, 2 yatak ve 2 beşik incelenmiştir. Ancak 9. yüzyılda dolap, koltuk ve sandalye örneği ile karşılaşılmamış, rahlenin ise bir örneği tespit edilmiştir. 10. yüzyılda sandalye örneği tespit edilmemiştir. Beşik örneğine ise 12. yüzyıldaki tasvirlerde karşımıza çıkmaktadır. Kataloglar incelendiğinde Bizans mobilyalarında birbirinden farklı tarzda üretilen pek çok mobilya örneği olduğu anlaşılmaktadır. Balık biçimli kaideli rahleler, iki katlı podestler, üstü masa olarak kullanılan içleri raflı dolaplar, sırt dayama kısımları kavisli veya iplerle ağ olarak örülmüş koltuklar ve sandalyeler, şilte kaplı ve tırabzanlı yataklar, oymalı beşikler ve inci dizili veya renkli taş kakmalı süslü tahtlar el yazmalarında karşımıza çıkan mobilya örneklerinden bazılarıdır. Anahtar Sözcükler: Bizans, Orta Bizans, Resimli el yazmaları, Mobilya,