KOAH'lı hastalarda hastalık şiddeti, bakım bağımlılığı ve öz-etkililik düzeyi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EKREM SÖNMEZ
Danışman: Hatice Tel Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olan bireylerin hastalık şiddeti, bakım bağımlılığı ve öz-etkililik düzeyinin değerlendirilmesi amacı ile kesitsel ve analitik olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya Temmuz 2023 – Ocak 2024 tarihleri arasında Sivas Numune Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniğinde yatarak tedavi gören KOAH tanılı 300 birey katılmıştır. Araştırma verileri, Kişisel Bilgi Formu, KOAH Değerlendirme Testi, KOAH Öz-Etkililik Ölçeği ve Bakım Bağımlılığı Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle elde edildi. Araştırma verileri, SPSS 23.0 programında tanımlayıcı istatistiksel testler ile sayı ve yüzdelik dağılımlar normal dağılım olduğu durumlarda iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, varyans analizi, t testi ve Pearson Korelasyon analizi analizi kullanılmıştır. Sonuçlar %95'lik güven aralığında, anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan hastaların çoğunluğunun erkek, yaş ortalamalarının 64,59±10,91, %45,3'ünün normal kilolu, %28,3'ünün ilköğretim mezunu, %57'sinin çalışan, %53,7'sinin gelir durumunun orta, KOAH hastalık yılının 9,05±5,8 olduğu ve %85,3'ünün KOAH dışında en az bir kronik hastalığının olduğu belirlendi. Hastaların, %45,7'sinin günlük bakımda yardıma ihtiyaç duyduğu, %49,7'sinin son bir yılda KOAH nedeniyle hastaneye yattığı, %52,7'sinin son altı ayda KOAH nedeniyle acil servise müracaat ettiği belirlendi. Hastaların hastalık şiddetinin yüksek (24,99±9,30), bakım bağımlılığının (68,36±16,36) düşük ve öz-etkililik düzeyinin (55,35±13,52) düşük olduğu belirlendi. Yaşı Elli beşin üzerinde, erkek, eğitim düzeyi düşük, sigara kullanan, KOAH hastalık süresi fazla, son bir yılda KOAH nedeniyle hastaneye yatış sayısı ve son altı ayda KOAH nedeniyle hastaneye müracaat etme sayısı fazla olanların hastalık şiddetinin anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptandı. Yaşlı, erkek, eğitim düzeyi düşük, bekar, çalışmayan, gelir durumu kötü, hastalık şiddeti yüksek olan bireylerin bakım bağımlılığı anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Gençlerde, kadınlarda, eğitim düzeyi yüksek, evli, komorbid hastalığı olmayan ve hastalık şiddetti düşük olanların öz-etkililik düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlendi. Hastaların hastalık şiddetinin bakım bağımlılığı ve öz-etkililik puanları üzerinde anlamlı etkisinin olduğu, KOAH hastalık şiddeti arttıkça, bakım bağımlılığının arttığı ve öz-etkililiğin azaldığı, bakım bağımlılığı azaldıkça öz-etkililik düzeylerinin arttığı belirlendi. Çalışmada, hastaların KOAH hastalık şiddetinin yüksek, bakım bağımlılığının ve öz-etkililiklerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Hastaların bakım gereksinimlerinin tam olarak belirlenebilmesi için KOAH'lı hastaların bakım bağımlılığı, hastalık şiddeti ve öz-etkililik durumları rutin değerlendirme kapsamına alınmalı, hastaların hastalık şiddetini ve bakım bağımlılığını azaltmaya, öz-etkililiklerini artırmaya yönelik hemşirelik girişimlerine önem verilmelidir. Anahtar Kelimeler: KOAH; hastalık şiddeti; bakım bağımlılığı; öz-etkililik; hemşirelik