TAŞKIN ALANLARININ SENTETİK AÇIKLI RADAR (SAR) GÖRÜNTÜLERİ ve ANALİTİK HİYERARŞİ YÖNTEMİ (AHY) İLE BELİRLENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İLKNUR SAYKILI

Danışman: Fatih Poyraz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Taşkın olayları insan hayatını olumsuz yönde etkileyen, büyük can ve mal kayıplarının yaşanmasına neden olan doğal bir afettir. Meydana gelen taşkınlarda can kaybının yaşanması, insanların mağdur olmaları, çevreye verilen zararların fazla olması vb. olayların yaşanması ile doğal afetler, felakete dönüşmektedir. Son zamanlarda, sel tehlikesi haritaları, sel olaylarının çok sık meydana gelmesi nedeniyle oldukça önemlidir. Tez çalışmasında Sivas Gürün ilçesi taşkın tehlike alanlarının belirlenmesinde uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı, Çok Ölçütlü Karar Verme Yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHY) kullanılmıştır. Sentetik Açıklı Radar (SAR) görüntüleri ve AHY ile elde edilen sonuçların karşılaştırılmasının yapılması ve aralarında ki uyum yüzdesi araştırılarak en uygun sonucun belirlenmesi hedeflenmiştir. AHY ile taşkın alanlarının belirlenmesinde genel literatürde kullanılan parametler olan; yağış, eğim, yükseklik, bakı, arazi kullanım, akarsuya uzaklık, jeolojik yapı, havza ölçütleri değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler sonucunda bu ölçütlere ek olarak plan eğrilik, profil eğrilik, topoğrafik nemlilik değeri (TWI) parametreleri de eklenerek sonuçlar değerlendirilmiştir. Taşkına etki eden parametreler belirlendikten sonra dört farklı senaryo üretilmiştir. SAR görüntüleri ile elde edilen sonuçlar, dört farklı senaryo oluşturularak üretilen taşkın alanları karşılaştırılmış ve iki yöntem arasındaki uyum alıcı işletim karakteristiği (ROC) eğrisi ile belirlenmiştir. SAR ve AHY arasında ROC eğrisi altında kalan alanlar 0,55 ile 0,73 arasında değişen bir uyum sağlamaktadır. Senaryo dörtde plan eğrilik, profil eğrilik, topoğrafik nemlilik değeri (TWI) verileri kullanılarak üretilen haritanın uyum yüzdesinin 0.73 olduğu görülmüştür. Sonuç olarak taşkın risk alanların belirlenmesinde plan eğrilik, profil eğrilik, topoğrafik nemlilik değeri (TWI) parametrelerin de eklenerek sonuçların daha iyi olduğu görülmüştür.