Sivas/ Koyulhisar heyelan bölgesindeki deformasyonların 2017-2024 yılları arasındaki gelişiminin sentinel-1 verileriyle irdelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK BAŞÇİL
Danışman: Fatih Poyraz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkemizde en sık karşı karşıya gelinen doğal afetlerden biri heyelandır. Tarih boyunca heyelanlar ülkemizde birçok can ve mal kaybına neden olmuştur. Bu nedenle özellikle yaşam alanlarının bulunduğu bölgelerde heyelanın önceden tespit edilmesi büyük önem arz etmektedir. Tez kapsamında çalışma sahası olarak seçilen Sivas iline bağlı Koyulhisar ilçe merkezli bölge, sahip olduğu topoğrafik ve jeolojik özellikler nedeniyle günümüze kadar sayısız heyelan olayı ile karşı karşıya gelmiştir. Geçmişte bu bölgede yaşanan büyük ölçekli heyelanlar neticesinde hem maddi hem de manevi anlamda büyük kayıplar yaşanmıştır. Bu bölgede sürekli olarak yüzey deformasyonlarının devam etmekte olduğu bilinmektedir. Çalışmada, klasikleşmiş yersel ölçüm yöntemlerine kıyasla maliyeti çok daha düşük, sonuç alma süresi çok daha kısa ve yüksek hassasiyetli veri elde etme konusunda son yıllarda kendini kanıtlamış, ayrıca yaygın bir şekilde birçok araştırmada kullanılan uydu radar görüntüleri ile deformasyon analizi yöntemine başvurulmuştur. Çalışma sahasını kapsayan LiCSAR çerçevelerine ait hem alçalan hem yükselen yörüngede farklı zaman aralıklarındaki Sentinel-1 uydu radar görüntüleri LiCSBAS yazılımı ile değerlendirilmiştir. 2017-2024 yılları arası ile 2021-2024 yılları arasında farklı iki zaman aralığında analiz yapılan bu çalışmada, alçalan ve yükselen yörüngeler için uydu bakış doğrultusunda hız değerleri ve bu değerlere ait standart sapma değerleri elde edilmiştir. Sonrasında ayrıştırma (decompose) analizi ile çalışma sahasına ait yatay ve düşey hız haritaları elde edilmiştir. Analiz yapılan iki ayrı yıl aralığından (2017-2024 ile 2021-2024) elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda elde edilen yatay ve düşey hızlar karşılaştırıldığında bölgedeki hız değerlerinde sayısal büyüklüklerin azaldığı görülmüştür. Bunun sebepleri incelendiğinde ilk olarak heyelan bölgesinde hareketin azaldığı veya heyelan riskinin bu dönemlerde olmadığı söylenebilmektedir. Ayrıca daha önce yapılan çalışmalar, bölgede deformasyon üzerinde mevsimsel etkilerin de önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Tez kapsamında yapılan bu çalışmaya göre; Jeodezik yöntemler ve uzaktan algılama yöntemlerinin yanı sıra yapılacak çalışmalarda bölgeye ait detaylı jeolojik incelemeler ve çalışmaların birlikte yapılması önem taşımaktadır. Özellikle heyelan çalışmaları gibi üç boyutlu değerlendirme gereken çalışmalarda ise hem GNSS hem de InSAR yönteminin bir arada kullanılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Heyelan, Deformasyon, LiCSBAS, SAR, InSAR