Küresel kamusal mallar ve finansmanı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZİM TAŞCI
Danışman: COŞKUN KARACA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küreselleşme süreciyle birlikte üretim faktörleri, mal ve hizmetler, üretim aşamaları ve doğal kaynaklar, üretimde ve teknolojide yaşanan değişimle birlikte ülke sınırlarını aşarak uluslararası bağ(ım)lılıkların artmasına neden olmuştur. Bu bağ(ım)lılıkdünyayı daha bütünleşik bir yapıyadönüştürürken beraberinde küresel kamusal mal adıyla yeni bir kavramı ve yeni sorunları getirmiştir. İlk kez 1999 yılında Birleşmiş Milletler KalkınmaProgramı tarafından yapılan "Global PublicGoods" adlı çalışma ile gündeme gelen küresel kamusal mal kavramı; faydasından kimsenin dışlanamadığı, tüketimindebireyler arasında rekabetin olmadığı, faydası ülkelere, dünyadaki pek çokinsana ve gelecek nesillere yayılan mallar olarak tanımlanmaktadır. Dikkat edilirse küresel kamusal malların iki temel kamusallık özelliğine sahip olduğu görülmektedir. Bunlardan ilki küresel kamusal malların tüketiminde rekabetin ve mahrum etmenin söz konusu olmayışı diğeri ise bu malların faydalarının tüm dünya ülkelerine yayılmasıdır. Bu bağlamda küresel kamusal malları tam kamusal mallardan ayıran temel fark bu malların ulus ötesi dışsallıklara sahip olmasıdır. Bu özelliği nedeniyle küresel kamusal mal olarak sayılan iklim değişikliği, ozon tabakasının delinmesi, uluslararası güvenlik, salgın hastalıklar ve finansal krizler gibi olumsuz dışsallığa sahip mallar ile barış ve bilgiye erişim gibi olumlu dışsallığa sahip malların sunumunda ulusal çabalar yetersiz kalmakta, küresel işbirliği gün geçtikçe daha elzem hale gelmektedir. Diğer bir deyişle bu tür mallarda tüketimden mahrum bırakmanın mümkün olmayışı küresel kamusal mal sunumunu teknik olarak imkânsız hale getirmektedir. Öyle ki tek bir ülkenin küresel kamusal mal sunumu için yapmış olduğu çabalar karşılıksız kalmakta finansmanına katılmayan ülkeler bu malların faydasından yararlanmaktadır. Kaldı ki ülkelerin tek başlarına gerçekleştirdikleri bu sunum da eksik gerçekleşmektedir. Ancak tüm dünyayı etkileyen küresel olayların da etkisiyle günümüzdesöz konusu malların korunması ve yönetilmesi fikri geniş kabul görmekte, bu da finansman konusunda çözüm arayışlarını hızlandırmakta ve çeşitlendirmektedir. Geçmişte tüm ulusların katılımıyla oluşturulacak uluslar üstü bir yapının varlığı günümüzde biraz daha yumuşamış ve küresel fonlar veya uluslararası organizasyonlar eliyle sağlanacak sunumun veya finansmanın da optimal küresel kamusal mal sunumu için yeterli olacağı tartışılmaya başlanmıştır. Ancak ulusların ekonomik maliyetlerden kaçınması ve yetkilerini başka bir kuruma devretmeye yanaşmamaları küresel kamusal malların yönetimini zora sokmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kamusal Mallar, Küresel Kamusal Mallar, Küresel Kamusal Malların Finansmanı, Küresel Vergileme, Yetersiz Sunum.