Tekirova ofiyolit napı'nda (Kemer-Altınyaka, gb antalya) serpantinleşme ile ilişkili mineral oluşumlarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANAN YILMAZ
Danışman: HÜSEYİN YALÇIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnceleme alanı Batı Toroslar (GB Anadolu) bölgesinde Antalya, Kemer ve Kumluca boyunca yüzeyleyen Antalya Birliği'ne ait Tekirova Ofiyolit Napı'nı kapsamaktadır. Bu projede ofiyolitik kayaçlardaki başlıca serpantin ve eşlik eden diğer mineral oluşumlarının dağılımları, kökeni, evrimi, parajenetik ilişkileri, mineralojik-petrografik ve jeokimyasal özelliklerinin araştırılması amaçlanmıştır. Tekirova Ofiyolit Napı; değişik boyutta tektonik dilimler halinde kesiksiz ofiyolit dizilimi ile bunlara sokulum yapan magmatik kayaçların çevresinde oluşan pirometasomatikler; ayrıca bozuşma ürünlerini içermektedir. Tekirova Ofiyolit Napı'nda farklı zamanlarda neoformasyon ve/veya transformasyon mekanizmaları ile ofiyolit oluşumu (pirometasomatizma), okyanus tabanı (serpantinleşme) ve yüzeysel ortamlarda (lisvenitleşme) gelişmiş üç tür mineralizasyon bulunmaktadır. İnceleme alanında ofiyolitik birimlere ait olmak üzere toplam 81 adet mineral ve kayaç örneği alınmış olup; bunlar optik mikroskopi (OM), taramalı elektron mikroskobu (SEM), X-ışınları difraksiyonu (XRD) ve jeokimyasal analiz gibi yöntemler ile araştırılmıştır. OM incelemelerine göre; ilksel ofiyolitik kayaçları; ultramafikler (peridodit: lerzolit ve piroksenit: piroksenit, klinopiroksenit), mafikler (gabro, diyorit ve diyabaz), volkanikler (bazalt) ve radyolaritler temsil etmektedir. Pirometasomatikler; skapolit, diyopsit, pirop türü granat, pistazit türü epidot ve tremolit gibi tipik metamorfik mineraller içeren –fels türü kayaçlara sahiptir. Serpantinleşme-sırasında oluşan kayaçlar bütünüyle serpantinitlerden oluşmaktadır. Serpantinleşme-sonrası kayaçlar ise ofikarbonat, ofisilikat ve ofioksitlerdir. OM ve özellikle SEM incelemelerine göre; serpantinitlerdeki serpantin minerallerinden antigorit şeritimsi, lizardit levhamsı ve krizotil lifsi morfolojileri ile birbirlerinden ayırt edilebilmektedir. Serpantinleşme-sonrası kayaçlardaki manyezit, kalsit ve dolomitler trigonal prizmatik, hidromanyezitler monoklinik levhamsı prizmatik, hidrotalsitler hekzagonal levhamsı tabletler, brusitler levhamsı ve/veya iğnemsi, tremolitler iğnemsi, hematitler ditrigonal levhamsı, karışık tabakalı klorit-smektit/C-S ve illit-smektit/I-S ince yaprakcıklar biçiminde gözlenmektedir. XRD incelemelerine göre; bozuşma ürünü mineraller karbonat (kalsit, dolomit, aragonit, manyezit, hidromanyezit, hidrotalsit), oksit ve sülfür (brusit, götit; hematit, pirit), fillosilikat (smektit, illit, klorit, talk, karışık tabakalılar klorit-vermikülit/C-V, klorit-smektit/C-S, illit-smektit/I-S) ve diğer silikatlardır (kuvars, epidot, anlsim). Serpantinleşme-sırası evresinin başlıca minerali olan serpantinler A- (klinokrizotil-2M1), C- (lizardit-1T) ve D- (lizardit-2H1) yapısal grupları içerisinde yer alan üç farklı politipi ile temsil edilmektedir. Ana ve iz element kimyasına göre; serpantinlerin Fe-lizardit, amfiboller Fe-tremolit ve hidromanyezitler Ca-hidromanyezit bileşimindedir. Bu minerallerin iz ve REE kondrit-normalize değerleri; belirgin bir ayrımlaşmayı ve benzer bir köken kayacı işaret etmektedir. Serpantin ve tremolitlerin duraylı izotop (δ18O ve δD) değerleri; oluştukları evreye göre değişmekte; hipojen ve okyanusal (serpantinleşme-sırası), süperjen ve Alpin tipi (serpantinleşme-sonrası) bölgelerde yer almaktadır. Tremolit-su ve serpantin-su oksijen izotop ayrımlaşması verilerinden itibaren tremolit ve okyanusal serpantinler için 200 C, Alpin tipi serpantinler için 100 C sıcaklık değerleri elde edilmiştir. Manto bileşimli magmatik su başlangıç bileşimi olarak alındığında ise deniz suyunun sıcaklığına göre 100 C daha yüksek sıcaklıklara ulaşılmıştır.