II. Abdülhamit devri eğitim ıslahatlarının Sivas'a yansıması (1876-1909)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA KILIÇ
Danışman: Ayşe Yanardağ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:II. Abdülhamit Devri Eğitim Islahatlarının Sivas'a Yansıması (1876-1909) başlıklı tez çalışmasının amacı II. Abdülhamit döneminde eğitim alanında yapılan ıslahatları ve bu ıslahatların Sivas'ta uygulanıp uygulanmadığını ve uygulamada ortaya çıkan olumlu ve olumsuz olguları açıklamaya çalışmaktır. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, niçin eğitimde ıslahata ihtiyaç duyulduğunu açıklamak amacıyla, II. Abdülhamit devri öncesi eğitimin ne durumda olduğu genel olarak incelenmiştir. Klasik dönemin başlıca eğitim kurumları olan sıbyan mektebi, medrese ve enderun genel hatlarıyla anlatılmıştır. Devletin içinde bulunduğu askeri kayıplar beraberinde yaşanan ekonomik sıkıntılar devletin eğitim sistemini de etkilemiştir. Bu sebeple ıslahat yapılması ihtiyacı doğmuştur. Batı karşısındaki tutumun değişmesiyle çeşitli kültür unsurlarının bilinçli bir şekilde alınmaya başlandığı Lale Devri'nde Avrupa ülkelerine elçiler gönderilmiş, ticaret, kültür ve sanat hayatı gelişmiştir. Sosyal ve kültürel atılımlar reformlara olanak sağlamış ve ordunun güçlendirilmesi için çağdaş askeri bilgilere sahip subaylara ihtiyaç duyulmuştur. Bu bağlamda yabancı uzmanlardan faydalanılmıştır. Böylece eğitimin ilk olarak askeri kısmı ıslah edilmiş ve askeri okullar açılmıştır. Fakat bunların yeterli olmamasından ötürü Tanzimat döneminde ilk, orta ve yükseköğretim düzeyinde sınıflamaya gidilerek eğitimin daha sistemli olması sağlanmıştır. Mesleki ve teknik okullar ile azınlık ve yabancı okullarının genel eğitim durumu da anlatılmıştır. İkinci bölümde II. Abdülhamit devrinde eğitim alanında yapılan ıslahatlar ve bu bağlamda açılan yeni okullar incelenmiştir. İlk, orta ve yükseköğretim ile mesleki ve teknik okullar, azınlık ve yabancı okulların genel eğitim durumu açıklanmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise daha özele inerek II. Abdülhamit devrinde eğitim ıslahatlarının Sivas'ta uygulanışı incelenmiştir. Sivas o dönemde vilayet olup dört sancaktan oluşmaktadır. Bu sancaklar Sivas, Amasya, Tokat, Şark-î Karahisar sancaklarıdır. Burada sadece Sivas Sancağı ve bu sancağa bağlı kazalar sözkonusudur. Öncelikle Sivas ve kazalarında maarif teşkilatının kurulması ve halkın eğitime bakışı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sonrasında Sivas'ta öteden beri mevcut olan okullarla birlikte yeni açılan bütün okullar incelenmiştir. Sivas'ta açılan okullar ilk ve orta dereceli olup bunun dışında eğitim ve kültür hayatını ilgilendiren kütüphane, matbaa, gazete gibi kurumlar da incelenmiştir. Ayrıca eğitim ile ilgili mali meseleler bu bölümde belgelerin izin verdiği kadar açıklanmaya çalışılmıştır. Sonuç kısmında ise elde edilen bilgi ve tecrübelere dayanılarak genel bir değerlendirme yapılmıştır. Anahtar Sözcükler: II. Abdülhamit, ıslahat, eğitim ıslahatı, Sivas'ta eğitim.