Sivas kent merkezi yakın civarının ayrıntılı jeolojik haritalanması ve ön afet bilgi sisteminin oluşturulması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞRUL KEKLİKCİ
Danışman: Kaan Şevki Kavak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkemizi de etkileyen doğal afetler özellikle her yıl birçok insan hayatının kaybına ve etkilenmesine yol açmaktadır. Hızla gelişen bilgi teknolojileri bu doğal afetlerin sadece sonrasında ortaya çıkan ulaşım, planlama, arama-kurtarma ve analiz edip karar verme aşamalarında değil farklı aşamalarda da kullanıcılara kolaylıklar sunmaktadır. Bu tez çalışmasında, Sivas Kent Merkezi ve civarının jeolojik özellikleri ve afet risklerinin bir CBS veri tabanı üzerinde gösterilmesi amaçlanmaktadır. Günümüzde sayısal verinin kullanımı, saklanması, analizi ve değerlendirmesi gelişen bilgi teknolojileri nedeniyle oldukça önemli bir konuma gelmiştir. Ayrıca sayısal veri olarak jeolojik haritaların arazide üretimi son yıllarda oldukça fazla bir artış göstermiştir (Clegg ve diğ., 2006, Yakan ve diğ., 2012). Bunun paralelinde, bir bilgi sisteminde, vektörel veri olarak adlandırabileceğimiz nokta, çizgi ve poligon özelliklerinin jeolojik haritalama çalışmalarında örnek yeri, fay veya formasyon sınırlarına karşılık gelebilecek değerler olduğu ve böylece söz konusu bilgi sisteminde rahatlıkla ifade edilebileceği de söylenebilir. Erzincan batısından başlayıp Kayseri doğusuna kadar yaklaşık KD-GB doğrultusunda uzanan Tersiyer yaşlı Sivas Havzası'nda (Poisson ve diğ., 1995, Şekil 1) bugüne kadar stratigrafik, tektonik, mineralojik ve maden yatakları amaçlı bir hayli çalışma yapılmıştır (Cater ve diğ., 1991; Temiz ve diğ., 1993; Temiz, 1996). Öte yandan bu çalışmalarda klasik jeoloji haritalama yoğun olarak gerçekleştirilmiştir. Sivas kent merkezi ve civarının ayrıntılı bir jeolojik haritasının hazırlanması, bu tez projesinin ana amacını oluşturmaktadır. Özellikle Sivas kent merkezinin göreceli olarak Sivas Havzası'nın kuzey kenarına yakın bir bölgede kurulması ve Kızılırmak yatağı çevresindeki düzlük alanlardaki yerleşim olanakları dikkati çekmektedir. Kent kuzeyinde daha çok Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı çökellerin güneyde ise daha çok Oligosen yaşlı Hafik formasyonuna ait evaporitik birimler yaygın olarak yüzeylemektedir. Haritalama çalışmasını engelleyebilecek yoğun bir bitki örtüsü gözlenmemektedir. Tez projesinde gerçekleştirilecek haritalama çalışması mümkün olduğu düzeyde ayrıntılı bir şekilde kent merkezini içine alacak şekilde yapılacaktır. Litolojik birimlerin tanımlanmasında ve ayırtlanmasında Poisson ve diğ., (1995)' in çalışması göz önünde bulundurulacak ve mümkün olduğunca ayrıntılı bir litoloji haritası oluşturulmaya çalışılacaktır. Öte yandan, herhangi bir afet sonrasındaki arama-kurtarma, planlama ve ulaşım gibi hayati açıdan önem taşıyan konularda kente ait bir afet bilgi sisteminin oluşturulması önem taşımaktadır. Kent merkezine dağılmış olarak bulunan hastane, aile hekimliği v.b. sağlık kuruluşlarıyla ilk yardım ekiplerinin bulunduğu noktalar ve afet sonrasında etkilenen insanlar için çadır gibi geçici yerleşim merkezi kurulabilecek alanların belirlenmesi, faaliyetlerin tasarlanması bu proje önerisinin ikincil amacını oluşturmaktadır. Sivas kent merkezini ve civarını belli bir oranda etkileyebilecek afetler arasında bulunan deprem, heyelanlar, kaya düşmeleri ve su baskınları bölgeyi etkileyebilecek riskler arasında bulunmaktadır. Öte yandan yerel halkın deyimiyle "pur" adı verilen ve havzada geniş alanlarda yüzeyleyen evaporitik kökenli jips ve anhidrit yüzleklerindeki karstlaşma, kent merkezinin civarında mühendislik yapılarının etkilenmesine de yol açmaktadır. Bu nedenden dolayı Hafik Yatılı İlköğretim Bölge Okulu'nun (YİBO) boşaltıldığı bilinmektedir. Karstlaşma gösteren evaporitik çökellere ek olarak ayrıca heyelan ve kaya düşmesi riskleri de bulunmaktadır. Bu tez projesinde evaporitik birimler ayırtlanacak ve haritaya geçirilecektir.