Cengiz Han Döneminden Timurlu Devletinin yıkılışına kadar Ermeni-Moğol ilişkileri 1220-1447
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜR IŞIK
Danışman: ABDULLAH KAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Moğollar, tarih sahnesine çıkmasıyla birlikte kısa sürede büyük bir güç olmuşlardır. Hızla topraklarını genişleten bu millet kısa süre sonra Ermenilerle karşı karşıya gelmişler ve bu andan itibaren ilişkiler başlamıştır. Moğolların Ermeniler ile olan ilişkileri zaman içerisinde çeşitli değişiklikler göstererek seyrine devam etmiştir. Bu ilişkileri ilk dönem Moğol-Ermeni ilişkileri, İlhanlı-Ermeni ilişkileri, Altın Orda-Ermeni ilişkileri ve Timurlu-Ermeni ilişkileri olmak üzere dört ana başlık altında inceledik. İlk Moğol-Ermeni ilişkileri Cengiz Han döneminde gerçekleşmiş ve bu dönemde Ermenilerle ilişkiler iyi yönde olmamıştır. Cengiz Han'ın ardılları döneminde ilişkiler düzelmeye başlamış, Ermeniler isteyerek veya istemeyerek Moğolların yanında yer almışlardır. Ermeniler, Moğollardan aldıkları cesaretle komşuları olan Müslüman ahaliye de saldırgan bir tutum sergilemişlerdir. İlhanlılar döneminde Moğol-Ermeni münasebetlerinde değişiklik olmuştur. İlhanlı hükümdarı Ahmed Teküder dönemine kadar Ermeniler ile Moğollar eski ilişkilerine devam etmişlerdir. Teküder'in İslamiyet'i kabul etmesiyle Ermenilerle olan ilişkilerde değişmeye başlamıştır. Teküder ile başlayan İslamlaşma süreci Gazan han döneminde devletin resmi dini haline gelmiş ve bu süreçle birlikte ilişkilerde kopma noktasına gelmiştir. Özellikle İlhanlıların son dönemlerinde Anadolu'daki Müslüman Moğol Noyanları Kilikya Ermenileri üzerine saldırılar düzenlemişlerdir. Altın Orda-Ermeni ilişkileri Ermeni zanaatkârlar ve tüccarlar vesilesiyle gerçekleşmiştir. Karadeniz sahillerindeki Ermeni tüccarlar buraya gelen malları Altın Orda Devletinin en ücra köşelerine kadar ulaştırmışlardır. Timurlu Devleti döneminde ise Ermeniler ile olan ilişkilerin iyi olduğu söylenemez. Özellikle Timur döneminde baskılara maruz kalan Ermeniler tekrar bölgedeki diğer Müslüman devletler ile yakınlaşma yoluna gitmişlerdir. Anahtar kelimeler: Moğollar, Ermeniler, İlhanlılar, Altın Orda, Timurlu, Memlûk, Anadolu Selçuklu.