Adana Belediyesi (1868-1914)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET CANER ÇATAL

Danışman: Ahmet Yüksel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Osmanlı Devleti'nin klasik döneminde kent hizmetlerini yerine getirecek kuruluş bulunmamaktaydı. Kadı'nın denetimi altında ve kadıya bağlı görevliler ile şehirdeki bazı vakıflar tarafından beledi hizmetler yapılmaya çalışılmıştı. 19. yüzyıla gelindiğinde kadı bazı görevlerini kaybetti ve vakıflarda da ciddi değişimler yaşandı. Bu tür nedenlerden dolayı şehirlerde beledi anlamda bazı eksiklikler yaşanmaya başladı. Bunun neticesinde başta İstanbul olmak üzere 1860'lı yılların ortalarından itibaren Osmanlı taşra vilayetlerinde şehirlerin düzenli bir hal alması için belediyeler kurulmaya başladı. Bu çalışma, adından da anlaşılacağı üzere 1868-1914 yılları arasında Adana Belediyesi'nin faaliyetlerini ve şehre katkısını arşiv vesikaları başta olmak üzere Osman Nuri Ergin'in "Mecelle-i Umûr-ı Belediyye", İlber Ortaylı'nın Tanzimat Devrinde Osmanlı Mahalli İdareleri (1840-1880) kaynak çalışmalardan hareketle ortaya koymayı hedeflemiştir. Çalışmada, Tanzimat reformlarıyla ortaya çıkan ve yerel yönetimlerin temeli sayılan belediyeler ile Adana Belediyesi'nin kuruluşu, belediye meclisi, belediye personeli, belediye gelirleri ve belediyenin faaliyetleri araştırılmıştır. Son olarak sınırlı gelirlerle sınırsız ihtiyaçları karşılamaya çalışan Adana Belediyesi'nin kentin üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı Osmanlı taşra vilayeterinde 1864 yılında sonra kurulmaya başlayan belediyelerin kent üzerindeki faaliyetlerine ilişkin bilinenlere katkı sağlamaktır. Bunun yanında belediyelerin kanun ve nizamnamler çerçevesinde yetkilerini ne ölçüde kullanabildiklerini ya da tüzel kişilik kazandırılıp kazandırılamadığını tespit edebilmek de çalışmanın amaçları arasındadır. Anahtar Sözcükler: Osmanlı Devleti, Yerel Yönetim, Belediye, Adana Belediyesi.