Sivas ayanından Kenanzadeler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ETEM ERHAN UYGUNUÇARLAR
Danışman: ÖMER DEMİREL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı İmparatorluğu tarihinin en ilgi çekici araştırma konularından biri de â'yânlık müessesesi ve teşekkül ettiği dönemdir. Bu ilginin neticesi, â'yânlık kurumu üzerine genel çalışmalar yapılmış olmasının yanı sıra, Çapanoğulları, Karaosmanoğulları, Canikli Ali Paşaoğulları gibi önemli â'yân ailelerini konu edinen özel araştırmalar da yapılmıştır. Kanaatimizce bu önemli çalışmalara yenilerinin eklenmesi, imparatorluk sınırları içerisinde vilayet merkezlerinden kazalara kadar etkisi görülen bu kurumunun daha iyi analiz edilmesi sonucunu verecektir. Bulundukları bölgede nüfuz ve güç sahibi yerel hanedanlar olarak ortaya çıkan â'yân aileleri yeni çalışmalar için araştırmacılara yeterli malzemeyi sunacaktır. Bu ailelerin faaliyetleri â'yânlık kurumuna bakış açısında yeni pencereler aralayabileceği gibi bu müessesenin yerel düzeydeki etkilerini görmemize de yardım edecektir. Bu bağlamda Sivas'taki güçlü ve etkili yerel hanedanlardan olan Kenanzâde Â'yân Ailesi çalışmamızın temel konusunu teşkil etmektedir. Araştırmamızda genelden özele doğru bir yol takip edilmiştir. Giriş kısmında â'yânlık ile ilgili genel bilgiler verildikten sonra çalışmamızın birinci bölümünde â'yânlık kurumunun oluşmasında etkili olan faktörler, bu kurumun gelişmesindeki tarihsel süreç, â'yânların devlete hangi alanda hizmet ettikleri, ne tür görevler ifa ettikleri ele alınmış ve â'yânların kendilerinden istenilen hizmetleri yerine getirebilmeleri için gerekli olan gelirleri nasıl elde ettikleri üzerinde durulmuştur. Bu bölümde ayrıca Sivas'ta etkili olan â'yân aileleri ele alınmıştır. Çalışmamızın bu bölümü Kenanzâde Ailesi ile onların doğal rakipleri durumundaki diğer â'yân ailelerini kıyaslayabilme imkânı sunacaktır. İkinci bölümde çalışmamızın konusunu teşkil eden Kenanzâdeler ele alınmış, Kenanzâde ismi ve ailenin menşeine dair aile içerisindeki rivayetlerle birlikte araştırmacıların tezleri ve aşiret mensubiyeti tezi tartışılmış ve ailede öne çıkan isimler tanıtılmaya çalışılmıştır. Bu kısım aynı ismi taşıyan aile üyelerinin birbiri ile karıştırılması ihtimalini ortadan kaldıracaktır. Bu bölümde ayrıca Kenanzâde Ailesi'nin Sivas ve çevresindeki diğer önemli ailelerle ilişkileri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde Kenanzâdelerin idari hizmetleri, vakıf hizmetleri ve ekonomik yapısı üzerinde durulduktan sonra dördüncü bölümde aile üyelerinin askeri ve siyasi faaliyetleri ele alınmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun Rusya, Avusturya, İran ve Fransa ile harbe girdiği dönemlerde Kenanzâde üyelerinin devlete hangi cephelerde hizmet ettikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca Çapanoğulları-Canikli Ali Paşaoğulları mücadelesine Kenanzâde Ali Ağa'nın dâhil olması ile Ahmed Ağa'nın isyanı, isyanın nedenleri, başlaması ve gelişmesi, isyanın bastırılması konuları da bu bölümde tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sivas, Â'yân, Kenanzâde