DOĞU ANADOLU FAY ZONU'NUN, PALU SEGMENTİNİN, ÜÇDEĞİRMENLER-KARŞIBAHÇELER (PALU-ELAZIĞ) ARASINDA, PALEOSİSMOLOJİK VE MORFOTEKTONİK ÖZELLİKLERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK BAYRAMOĞLU
Danışman: Fikret Koçbulut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Palu ilçesi güneyinde yer alan Karşıbahçeler Mahallesi içinden ülkemizin en önemli aktif sol yanal doğrultu atımlı fay sistemi olan Doğu Anadolu Fay Zonu'na ait Palu segmenti geçmektedir. Doğu Anadolu Fay Zonu'nun Palu segmenti üzerinde tarihsel dönemde yıkıcı depremlerin olduğu bilinmektedir. Palu segmenti üzerinde Ms: 7.1 büyüklüğündeki en son tarihsel deprem 3 Mayıs 1874 yılında meydana gelmiştir. Tarihsel kayıtlara göre (Ambraseys 1988) bu depremde en çok hasar Hazar Gölü ile Palu arasında gelişmiştir. Hem tarihsel (Ambraseys ve Jackson 1988) hem de paleosismolojik bulgulara göre (Çetin ve diğ. 2003) bu deprem sonucunda yüzey faylanması meydana gelmiştir. Tarihsel dönemde Palu ilçesi yakınında meydana gelen üç ayrı deprem bulunmaktadır. 1064, 1985 ve 2185 kimlik numaralı depremler sırasıyla 28.05.1789, 1889 ve 09.09.1897 depremleridir. DAFZ üzerinde, son 30 yıl içerisinde paleosismik amaçlı bazı çalışmalar yapılmıştır. Ancak, bunların nerede ise tamamı ilgili zonun güney kesiminde gerçekleştirilmiştir. DAFZ'nun Palu bölümünde ise paleosismik çalışmalar yetersiz kalmaktadır. Fay zonu boyunca jeolojik, jeomorfolojik ve paleosismolojik çalışmalar yaparak, eski büyük depremleri belirlemek ve parametrelerini ortaya koymak DAFZ'nun bölgedeki depremselliğini anlamak açısından büyük önem kazanmaktadır. Fay zonunun depremselliğinin iyi bilinmesi, gelecekte oluşacak olan büyük depremlerin mevcut insan yapıları üzerinde neden olacağı hasarları en aza indirmeye yönelik çalışmalara önemli katkılar sağlayacaktır. Bu projenin amacı, DAFZ'nun, Üçdeğirmenler-Karşıbahçeler (Palu-Elazığ) arasında kalan kesiminde, Palu segmentine ait aktif fayların haritalanarak segmentasyonunun ortaya konulması, bu faylar üzerinde meydana gelen büyük depremlere ait yüzey kırığı uzunluğu ve yer değiştirme miktarı, depremlerin tekrarlanma aralıkları gibi parametreleri belirlemektir. Çalışma sınırları içinde yapılan paleosismolojik amaçlı 4 adet fay kazısı/hendek çalışması ilçenin Güneyinden geçen Doğu Anadolu Fay Zonu'na ait Palu segmenti üzerinde yapılmıştır. Açılan hendeklerden Palu 2 ve Palu 4 hendeklerinde eski 28.05.1789, 1889 ve 09.09.1897 depremlerle ilişkili faylar gözlenmiştir. Diğer iki hendekte yüzey faylanması oluşturmuş herhangi bir deprem aktivitesi izlenmemiştir. Palu 2 hemdeği gözlenen fayların tamamen yaşlı kayalar içerisinde yer aldığı gözlenmiştir. Palu 4 hendeğinde ise 3 farklı olasılıkla birbirinden farklı 3 ayrı depremle ilişkili yüzey faylanması izine rastlanmıştır. Çalışma alanında 1789 yüzey kırığı dışında oluşan diğer tarihsel depremlerin neden olduğu ötelenmelerin varlığı, 1789 depremi sonrasında oluşan yüzey kırığının 2.1 ile 3.1 metre arasında bir deformasyona neden olduğu ve daha önce oluşmuş olan tarihsel depremlerin çalışma alanı içerisinde, 14.6 metre genişliğinde deformasyon zonu oluşturduğu görülmüştür.