Adjuvan radyoterapi alan meme kanserli hastalarda hayat kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEHER BAHAR
Danışman: BİRSEN YÜCEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ocak 2010-Nisan 2014 tarihleri arasında Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Kliniği'ne başvuran ve meme kanseri tanısı ile izlenmekte olan 222 hastaya ait demografik, histopatolojik ve klinik veriler retrospektif olarak incelenmiştir.Bu çalışmada, meme kanseri hastalarında radyoterapinin ve yapılan cerrahi tipinin hayat kalitesi (QoL) üzerindeki etkileri sorgulanmıştır. Hastalara hayat kalitesini değerlendirmek için RT başlangıcı, RT bitimi, RT'den 1 ay sonra ve RT'den 6 ay sonra EORTC-C30 ve EORTC-BR23 hayat kalitesi formları uygulanmıştır. Anket soruları 4 farklı zaman noktasında tekrarlayan ölçeklerde varyans analizi (ANOVA) ile karşılaştırılmıştır. Birden fazla değişkenin (cerrahi tipi) QoL üzerine olan etkisi iki yönlü tekrarlayan ölçeklerde varyans analizi (MANOVA) kullanılarak karşılaştırılmıştır. Hastaların 221'i kadın (%99,5) ve 1'i erkek (%0,5) idi. Kırkyedi (%21) hasta evre I, 88 (%40) hasta evre II, 86 (%39) hasta evre III olarak tespit edilmiştir. Cerrahi yöntem olarak 96 (%43,2) hastaya modifiye radikal mastektomi, 126 (%56,8) hastaya ise meme koruyucu cerrahi uygulanmıştır. RT bitiminde 27 (%12) hastada ECOG performans durumu bazale göre kötüleşmiştir. RT'nin akut yan etkileri hastaların 202'sinde (%91) gözlenirken, yan etki görülme zamanının ortanca değeri 3. hafta (1-6) olmuştur. Ancak hastaların sadece 7'sinde (%3) grade 3-4 cilt reaksiyonu, 5'inde (%2) grade 3-4 hematolojik yan etki gözlenmiştir. En sık rastlanan yan etki cilt reaksiyonları olup hastaların 183'ünde (%82) cilt reaksiyonu görülmüştür. EORTC-C30'un fonksiyonel skalasında global sağlık skoru (p<0,001), fiziksel (p<0,001), rol (p<0,001), emosyonel (p<0,001), kognitif (p<0,001) ve sosyal fonksiyon (p<0,001); semptom skalasında yorgunluk (p<0,001), bulantı-kusma (p<0,018), ağrı (p=0,013), insomnia (p=0,003), konstipasyon (p=0,44), finansal zorluk (p<0,001); EORTC-BR23 fonksiyonel skalasında vücut görüntüsü (p=0,002), gelecek perspektifi (p=0,003); semptom skalasında sistemik tedavi yan etkileri (p<0,001), meme semptomları (p<0,001), saç dökülmesinden rahatsızlık (p=0,017) parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmiştir. MRM ve MKC'nin hayat kalitesine etkisi karşılaştırıldığında, EORTC-C30'a göre; fonksiyonel skalada global sağlık skoru (p<0.001), fiziksel (p<0.001), rol (p<0.001), emosyonel (p<0.001), kognitif (p<0.001) ve sosyal fonksiyon (p<0.001); semptom skalasında yorgunluk (p<0.001), bulantı-kusma (p=0.009), ağrı (p=0.020), insomnia (p=0.002), finansal zorluk (p<0.001); EORTC-BR23'e göre; vücut görüntüsünden endişe, gelecek kaygısı, sistemik tedavi yan etkileri, meme semptomları, saç dökülmesinden rahatsızlık cerrahi tipinden etkilenen skorlar olmuşlardır. Bu çalışmaya göre hayat kalitesi fonsiyonel skalasından vücut görüntüsü ve gelecek perspektifi olumsuz etkilenen skorlar olurken, semptom skalasından sadece bulantı-kusma, ağrı, finansal zorluk ve meme semptomu olumsuz etkilenmiştir. Cerrahi tipinin etkileri ise neredeyse tüm skorlarda gözlenmiştir. Meme koruyucu cerrahi yapılan hastalarda, modifiye radikal mastektomiye göre çoğu hayat kalitesi skorlarının sonuçları daha iyi olmuştur. Ancak vücut görüntüsü ve gelecek perspektifinin sonuçları meme koruyucu cerrahi yapılan hastalarda daha kötü olarak tespit edilmiştir.