Diyadin (Ağrı) travertenlerinin gelişimi morfolojik ve aktif tektonik özellikleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HÜSEYİN EMRE SÜRMELİ

Danışman: BEKİR LEVENT MESCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma ile Ağrı ili Diyadin ilçesi jeotermal sahasında yer alan Kuvaterner yaşlı travertenlerin gelişimi ve aktif tektonikle ilişkisini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır.Diyadin travertenleri Ağrı'nın yaklaşık 50 km doğusunda, Diyadin ilçesinin 7 km güneyinde yer alan Diyadin jeotermal alanında bulunmaktadır. Morfolojik sınıflamaya göre bölgedeki travertenlerin büyük bir kısmını çatlak sırtı tipi travertenler ve birkaç lokasyonda küçük yüzlekler biçiminde dom tipi travertenler oluşturmaktadır. U/Th yaşlandırma bulguları, bu bölgedeki traverten oluşumunun günümüzden yaklaşık en az 125.000 yıl önce başladığını ortaya koymuştur. Uranyum serisi yaş analizleri sonucunda inceleme alanında yer alan sırt tipi travertenlerin yaşlarının 10.011 (±24.655) ile 125.076 (±9.387) yıl arasında değiştiği belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre Diyadin traverten alanında elde edilen açılma hızları 1,05 mm/yıl ile 0.012 mm/yıl arasında değişirken, ortalama bölgesel açılma oranı 0.352 mm/yıl olarak hesaplanmıştır. Bölgedeki tüm sırt tipi travertenlerin çatlak eksenlerinin doğrultularının gül diyagramlarıyla değerlendirilmesi sonucunda, açılma çatlaklarının DKD-BGB ve KKB-GGD doğrultularında yoğunlaştıkları göze çarpmaktadır. İnceleme alanında bantlı travertenlerle volkanik kayaçların dokanak halinde olması, bantlı travertenlerin sadece yüzeyde oluşmadığını çatlak sistemini içeren temel kayaların içinde de derinlerde doğru devam ettiğini göstermektedir Aktif tektonik ile yakından ilişkisi, doğal güzelliği ve turistik çekiciliği nedeni ile Pamukkale'deki travertenler koruma altına alınmıştır. Ancak içerisinde gelişen yapıların özelliği gereği doğal jeolojik miras niteliğindeki Diyadin Travertenleri'nin ve traverten köprülerinin koruma altına alınması gereklidir. Bu çalışma sonucunda jeotermal etkinliğin en az 125.000 yıldan beri devam ettiği ve bölgesel tektonik rejimle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bölgesel tektonik rejimin kısa süreçler sonrasında değişmeyeceği göz önüne alındığında bölgenin önemli bir jeotermal enerji potansiyeline sahip olduğu gerçeği gözden kaçırılmamalıdır.