Mecāmiǿü'l-eẕkār (İnceleme-metin-dizinler)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÜZEYİR ÖZEN

Danışman: HATİCE EMİNOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Eser, Cāfer b. Muĥammed tarafından yazılmıştır. MecāmiǾü'l-Eẕkār insanların hayatlarını kolaylaştıracağına, insanlara sağlık ve sıhhat verdiğine inanılan duaları ve ayetleri içeren bir dua kitabıdır. Eser dil özellikleri bakımından Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesinin özelliklerini içinde barındıran bir özellik göstermektedir. Eserin ne zaman yazıldığı kesin olmamakla birlikte XVI. yüzyıldan sonra yazıldığını tahmin etmekteyiz. Bu yönüyle XVI. yüzyıl sonrası Osmanlı Türkçesinin özelliklerini taşıdığını söylemek mümkündür. Eser ana hatlarıyla müellifin de ifadesiyle "tesbįĥ ve taĥmįd ve tahlįl ve tevĥįd ve taķdįs ve kelime-i ẕikrullāhdur ve Ĥażreti Muĥammed Muśŧafā śallallāhu Ǿaleyhi ve sellemiñ rūĥ-ı şerįfine śalavāt virmegiñ feżāǿili ve ŝevābı ve niçe mühhim ve maślaĥat içün oķunacaķ edǾiyye-i meǿŝūre ve ĥavāś-ı Ķurǿān-ı ǾAžįm ve celįle-i laŧįfe" (Metin: 2a/3-4-5-6-7) bölümlerinden oluşmaktadır. Bu bölümleri, eserin içeriğini de göz önünde bulundurarak, giriş bölümü, tövbe ve istiğfar bölümü, hastalıkta okunacak dualar ve ayetler bölümü, tespih-tahmit ve tehlil bölümü, lahavlevelakuvvetenin fazileti bölümü, Ĥażreti Muhammed'e salavat vermenin fazileti bölümü; besmele, Kuran-ı Kerim ve bazı sure ve ayetlerin fazileti bölümü şeklinde 7 bölüme ayırabiliriz. Eserin bölümlerinde surelerin, ayetlerin, salavat vermenin ve bazı duaları okumanın insan hayatındaki etkilerine değinilmiştir. Yine sure, ayet, salavat ve duaların ahiret hayatı açısından ne denli önemli olduğu üzerinde durulmuştur. Çalışmamıza konu olan eserin tanıtıldığı Giriş kısmının ardından, I. bölümde eserin dil özellikleri betimlemeli yöntemle incelenmiştir. Bulgular Sonuç kısmında belirtilmiştir. II. bölümde metnin yazı çevrimi yapılarak metin ortaya konulmuştur. III. bölümde ise metnin dizinli sözlüğü ve metinde geçen özel adların dizini yer almıştır. Çalışmanın sonunda da eserin tıpkıbasımı verilmiştir. Anahtar Kelimeler Dua Kitapları, Cāfer b. Muĥammed, MecāmiǾü'l-Eẕkār, XVI - XVII. yüzyıl Osmanlı Türkçesi.