Kentsel büyümenin vektör hücresel otomat tabanlı simülasyon modelleri ile izlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Harita Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ahmet Emir Yakup
Danışman: İsmail Ercüment Ayazlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentsel büyümenin simülasyon modelleri aracılığıyla izlenmesi, kentlerin sürdürülebilir yönetimi için giderek önemli hale gelmektedir. Ancak son otuz yılda geliştirilen raster tabanlı modeller, coğrafi varlıkların düzensiz ve heterojen geometrisi ile arazi örtüsü/kullanımındaki (AÖAK) karmaşık geçişlerinin temsili ve tahmini bakımından önemli sınırlılıklar barındırmaktadır. Bu çalışma, söz konusu sınırlılıkları aşmak amacıyla vektör hücresel otomata (VHO) temelli yeni bir kentsel büyüme simülasyon modeli (KBSM) çatısı önermektedir. Model, büyüme vektörleri (BV) aracılığıyla dinamik komşuluk ilişkilerini esnek biçimde tanımlamakta ve Gamma dağılımına dayalı maksimum etki mesafesi yaklaşımıyla yerel koşullara uyarlanabilir bir yapı sunmaktadır. VHO temelli Model, 2001–2024 yılları arasındaki kadastro, ulaşım, topografya, planlama ve taşınmaz değeri girdi verileri ile İstanbul'un Sancaktepe ilçesinde test edilmiştir. Kalibrasyon ve doğrulama süreçleri makine öğrenmesi algoritmaları ile bütünleştirilmiş, Standart Model (SM) ve Taşınmaz Değerleri Entegre Modeli (TDEM) isminde iki farklı KBSM senaryosu üretilmiştir. 2040 yılına kadar AÖAK dönüşümlerini öngören simülasyon sonuçları, BV temelli komşuluk tanımı, esnek etki mesafesi ve taşınmaz değerlerinin modele dahil edilmesi ile özgün bir çerçeve sunmakta; bulgular ise modelin kentsel büyümeyi yüksek doğrulukla simüle edebildiğini ve taşınmaz değerlerinin kentsel büyümeye etki eden kritik bir parametre olduğunu ortaya koymaktadır.