Birinci dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Sivas Mebusları ve faaliyetleri (1920-1923)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İLHAN HAÇİN

Danışman: ÖMER DEMİREL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

I. Dünya Savaşı'ndan mağlup bir şekilde ayrılan Osmanlı Devleti, topraklarının güvenliği ve nüfuzu konusunda büyük problemler yaşamaktaydı. Savaşın vermiş olduğu maddi ve manevi yıkım Osmanlı Devleti'nin bir daha ayağa kalkmasının zor olacağı sinyallerini vermekteydi. 30 Ekim 1918 tarihinde savaşın bittiğini, ateşkesin sağlandığını ve barışın geldiğini şeklen yansıtan Mondros Ateşkes Antlaşması, aslında mevcut savaşın Anadolu toprakları üzerinde daha da yoğunlaşmasına sebep olmuştur. Kısa bir süre sonra başlayan işgaller karşısında Osmanlı yönetiminin sessiz kalması, adını askeri başarılar ile duyurmayı başarmış olan Mustafa Kemal Paşa'yı harekete geçirmiştir. Mustafa Kemal Paşa'nın da aradığı fırsat, Sultan Vahdettin tarafından 9. Ordu Müfettişliği göreviyle Anadolu'ya yollanmasıyla oluşmuştur. Anadolu'ya geçildikten sonra düşünülen planlar uygulanmaya konulmuştur. Bu çalışma da ise, Mustafa Kemal Paşa ve ekibinin Anadolu'ya geçtikten sonra yapmış olduğu çalışmalar neticesinde kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yer alan Sivas mebuslarının faaliyet ve görevleri incelenmeye çalışılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin temeli olan Birinci Meclis'in (1920 – 1923) 23 Nisan 1920 tarihinde açılmasına karar verilmesi, kurulacak meclis için diğer vilayetlerde olduğu gibi Sivas'ta da mebus seçimlerinin yapılması ve seçilen mebusların meclisteki faaliyetleri bu çalışmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Ayrıca bu çalışmada mebusların özgeçmişleri ve mebusluk görevinden sonraki faaliyetleri de kısa bir şekilde anlatılmaya çalışılmıştır. Bu araştırmada temel olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Arşivi'ndeki meclis tutanakları ve mebuslarla alakalı şahsi dosyalar, Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı Osmanlı Arşivleri ve Cumhuriyet Arşivleri'ndeki çeşitli belge ve dokümanlar, Sivas'ın yerel basınını kapsayan gazete ve dergiler, söz konusu dönemde yaşayan kimselerin hatıraları birinci elden kaynak olarak kullanılmıştır. Ayrıca incelenen dönemle ilgili olarak yapılmış araştırma-inceleme eserlerinden de istifade edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Sivas Mebusu, Sivas, Milli Mücadele, Türkiye Büyük Millet Meclisi.