Yoğun bakımda entübe takip edilen hastalarda internal juguler ven kateterizasyonunun intrakraniyal basınç üzerine etkisinin optik sinir kılıf çapı ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Tıp Fakültesi, ANESTEZİ VE REANİMASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLŞAH AVCİ
Danışman: OĞUZ GÜNDOĞDU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, yoğun bakım ünitesinde mekanik ventilatör desteğinde takip edilen hastalarda internal juguler ven (İJV) kateterizasyonunun ve işlemin gerektirdiği trendelenburg pozisyonunun intrakraniyal basınç (İKB) üzerindeki etkilerini, ultrasonografik optik sinir kılıf çapı (ONSD) ölçümleri aracılığıyla dinamik olarak değerlendirmektir. Yöntem: Prospektif ve gözlemsel olarak tasarlanan bu çalışmaya, Haziran 2025 - Mart 2026 tarihleri arasında anestezi yoğun bakım ünitesinde takip edilen, 18 yaş üstü ve santral venöz kateterizasyon endikasyonu olan 50 entübe hasta dahil edildi. ONSD ölçümleri İJV kateterizasyonu öncesinde supin pozisyonda ve trendelenburg pozisyonunda, kateterizasyonun hemen ardından trendelenburg pozisyonunda ve sonrasında supin pozisyonda 5., 15. ve 30. dakikalarda gerçekleştirildi. İşlem sırasında hastaların hemodinamik parametreleri (nabız, SpO₂, EtCO₂, ortalama arter basıncı) izlendi ve cinsiyet ile vücut kitle indeksi (VKİ) gibi demografik faktörlerin ONSD değişimi üzerindeki etkileri analiz edildi. Bulgular: Toplam 50 hasta (27 kadın, 23 erkek) ile tamamlanan çalışmada, hastaların bazal supin ONSD ortalaması 0.44 cm iken, 15 derecelik Trendelenburg pozisyonunda 0.47 cm'ye, kateterizasyon işlem anında ise tepe noktası olan 0.50 cm'ye ulaşarak istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artış gösterdi (p 0.55 cm) %78.6 duyarlılık ve %83.3 özgüllükle öngördüğü saptandı (AUC: 0.84). Sonuç: Entübe hastalarda İJV kateterizasyonu ve trendelenburg pozisyonu, serebral venöz drenajda mekanik obstrüksiyon yaratarak İKB üzerinde anlık ve 30 dakika sonrasında dahi kalıcı olan anlamlı bir artışa yol açmaktadır. Kadınlar ve obez hastalar bu obstrüksiyona karşı daha duyarlı olup, intrakraniyal basınç artışı riski taşıyan ve özellikle bazal ONSD değeri yüksek olan (>0.47 cm) vakalarda işlem öncesi risk analizi yapılması ve yatak başı ultrasonografik ONSD takibinin rutin pratiğe entegre edilmesi önerilmektedir.