Kur'ân dili'nin fonetik yapısı -kıraat ve dilbilim kaynakları çerçevesinde-

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SONER AKDAĞ

Danışman: ÖMER ASLAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın konusu, öteden beri üzerine çeşitli yönleriyle sayısız eser kaleme alınan Kur'an dilinin mühim bir veçhesi olan fonetik (sesbilgisel) hususiyetleridir. Bu bağlamda, Kur'an dilinin her bir fonemi bu tezde ayrı ayrı değerlendirilmiş ve onlara ait bütün telaffuz, yani seslendiriliş problemleri gündeme getirilerek konu, hem klasik kıraat ve tecvîd kaynakları ve hem de modern dilbilim verileri çerçevesinde takdim edilmiştir. Bu araştırma, Klasik Arapça veya Kur'an Arapçası olarak adlandırılan köklü Samî diline ait olan hem aslî 29 sesi (harfi) ve hem de bu sesler etrafında gerçekleştirilen idğâm, ihfâ', izhâr, iklâb, imâle, teshîl vs. gibi çeşitli ses olaylarını da konu edinmekte ve meseleye sadece eski kaynaklar açısından değil, modern dil ve dilbilim kaynaklarından da istifade ederek yaklaşmaktadır. Çalışmanın amacı; en eski dönemlerden beri ciddi bir mesele olan Kur'an fonetiğini, asrın gerektirdiği modern ölçütler ve dilbilim verileri ışığında yeniden incelemek ve Kur'an'ın seslendiriliş keyfiyetinin otantik yapısını ve artikülasyon mekaniğini, ilmî kriterler çerçevesinde yeniden tespit ederek onun muhafaza edilmesine katkıda bulunmaktır. Böylece bu tez çalışmasıyla, Kur'an'ın yazılı bir metin olarak muhafazasını temin eden kitabet ameliyesi dışında aynı zamanda sözlü bir metin olan Kur'an'ın bu yapısının da muhafaza edilmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışma; giriş, sonuç ve üç bölümden müteşekkildir. Giriş kısmında "Sesbilgisi ve Sesbilim" başlığı altında fonetik ve fonetiğin alt disiplinleri değerlendirilmiş, "Kur'ânî Sesbilgisi" başlığı altında ise konuyla yakından ilgisi olan tecvîd ilmine değinilmiştir. Kitabın birinci bölümünde, söyleyiş sesbilgisi açısından son derece önemli olan konuşma organları ve bu organların anatomik yapıları üzerinde durulmuş; ikinci bölümünde Kur'ân dili, ünlü-ünsüz fonemleri açısından incelenmiş ve okuyucunun meseleyi daha iyi kavramasına yardımcı olabilmek için konular grafikler eşliğinde arz edilmiş ve son bölüm olan üçüncü bölümünde ise Kur'ân diliyle alakalı idğâm, ihfâ', izhâr, iklâb, medd, imâle, teshîl gibi bazı ses hadiselerine kaynaklarıyla yer verilmiştir. Sonuç kısmında ise ulaşılan bulgular maddeler halinde gösterilerek çalışma, yararlanılan eserler listesiyle tamamlanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Kur'ân, Kıraat, Tecvîd, Fonetik, Dilbilim.