Ortaokul öğrencilerinin Türkçe dersine yönelik tutumlarını yordayan değişkenlerin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN VURAL
Danışman: Hatice Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı; ortaokul öğrencilerinin öğrenme stilleri, üst bilişsel farkındalık düzeyi, cinsiyet, aylık okunan kitap sayısı, okul türü, sınıf seviyesi, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenlerinin öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumlarını yordayıp yordamadığını belirlemek ve öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumlarına ilişkin Türkçe öğretmenlerinin görüşlerini ortaya koymaktır. Karma yöntem kullanılan bu araştırmada sıralı açıklayıcı desen benimsenmiştir. Çalışmanın nicel boyutunda tarama modeli, nitel boyutunda da durum çalışması modeli kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunun örneklemini 2021-2022 eğitim öğretim yılında Sivas ili Merkez ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ortaokul kurumlarının 6, 7 ve 8. sınıflarında öğrenim gören ve küme örnekleme yöntemiyle belirlenen 668 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen ve nicel verilerin toplandığı ortaokullarda öğrencilerin derslerine giren 25 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak Gencel (2006) tarafından Türkçeye uyarlanan "Kolb Öğrenme Stilleri Envanteri III", Karakelle ve Saraç (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan "Çocuklar için Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği - B" ve Topçuoğlu-Ünal ve Köse (2014) tarafından geliştirilen "Türkçe Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler, SPSS 26 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Doğrusal çoklu hiyerarşik regresyon analizi ile değişkenlerin Türkçe dersine yönelik tutumu yordama gücü incelenmiştir. Öğretmenlerle yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen nitel veriler ise NVivo 10 programı kullanılarak içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda "Türkçe Dersine Yönelik İlgi ve Sevgi" (TDYİS) alt boyutunda en önemli yordayıcının ÖS (ÖS3-ÖS2-ÖS1) olduğu, bu değişkeni sırasıyla AOKS, ÜBFD, OT, BED1, Cinsiyet ve SS1 değişkenlerinin takip ettiği ve bu değişkenlerin birlikte TDYİS yordanan değişkenine ilişkin toplam varyansın %58'ini açıkladığı; "Türkçe Dersine İlişkin Olumsuz Tutumlar" (TDİOT) alt boyutunda en önemli yordayıcının ÖS3 olduğu, bu değişkeni sırasıyla ÜBFD, Cinsiyet, AOKS ve OT değişkenlerinin takip ettiği ve değişkenlerin birlikte TDİOT yordanan değişkenine ilişkin toplam varyansın %29'unu açıkladığı; "Türkçe Dersine Yönelik Etkinlikler" (TDYE) alt boyutunda en önemli yordayıcının ÖS3 olduğu, bu değişkeni sırasıyla ÜBFD, SS1, ÖS1, AOKS, ÖS2, AED1, Cinsiyet, AED2, AED3 ve OT değişkenlerinin takip ettiği ve değişkenlerin birlikte TDYE yordanan değişkenine ilişkin toplam varyansın %40'ını açıkladığı; "Türkçe Dersine Yönelik Tutum" (TDYT) yordanan değişkeninin en önemli yordayıcısının ÖS2 olduğu, bu değişkeni sırasıyla ÖS1, AOKS, ÖS3, ÜBFD, SS1, OT ve Cinsiyet değişkenlerinin takip ettiği ve değişkenlerin birlikte TDYT yordanan değişkenine ilişkin toplam varyansın %60'ını açıkladığı belirlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda öğretmen görüşlerine göre öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumlarının olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin Türkçe dersindeki konuları hangi yollarla öğrendiklerine ilişkin öğretmen görüşleri incelendiğinde ise öğrencilerin en çok özümseyen öğrenme stiline sahip oldukları görülmüştür. Öğrencilerin Türkçe dersindeki konuları öğrenme düzeylerine ilişkin farkındalıklarının yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Öğrencilerin Türkçe dersi konularındaki öğrenme eksiklerini telafi edebilmek için yaptıklarına ilişkin öğretmen görüşleri incelendiğinde, öğrencilerin en çok destek alma davranışı gösterdiği, bu davranışı konuları tekrar etme ve soru çözme davranışının takip ettiği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumlarıyla öğrenme stilleri arasında ilişki olduğunu ve daha çok öğrenme stilinin tutumu etkilediğini düşündükleri tespit edilmiştir. Son olarak; öğretmenler, öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumlarıyla üst bilişsel farkındalık düzeyleri arasında ilişki olduğunu ve daha çok üst bilişsel farkındalığın tutumu etkilediği yönünde görüş içerisinde oldukları belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Türkçe dersi, tutum, öğrenme stili, üst bilişsel farkındalık.