Bozok (Yozgat) Zaptiye Teşkilatı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞBA AKKAYA

Danışman: Ahmet Yüksel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsanların bir arada yaşamaya başlaması ile toplum düzeninin ve güvenliğin sağlanması devletin başta gelen sorumluluklarından biri olmuştur. Devletler kuruldukları bölge ve yaşayış biçimlerini ön planda tutarak kendilerine özgü güvenlik teşkilatları oluşturmuşlardır. Osmanlı Devleti'nde asayiş ve güvenlikten Subaşılar sorumlu iken Yeniçeri Ocağı'nın kurulması ile görevin sorumluluğu yeniçeri ağası ve yeniçerilere devrolmuştur. Fakat devletin gelişen ve değişen mekanizmasına ayak uyduramayan Yeniçeri Ocağı'nın II. Mahmut tarafından kaldırılması ile iç güvenlik için yeni bir sayfa açılmıştır. Daha sonra Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye ordusunun kurulması ile bu görev Serasker tarafından yürütülmeye başlanmıştır. Abdülmecid döneminde Tanzimat Fermanı'nın ilanı sonrasında ise asayiş ve güvenlikten sorumlu birimlerin tek çatı altında toplanması ve düzenli bir hâle getirilmesi amacıyla devlet içinde merkezileşme siyasetinin de sonucu olarak iç güvenliğin tesisi için 1840 yılında Zaptiye Teşkilatı kurulmuştur. "Bozok (Yozgat) Zaptiye Teşkilatı" başlıklı çalışmamızda Osmanlı Devleti genelinde Zaptiye Teşkilatı'nın 1840 yılında kuruluşundan 1879 yılında jandarma teşkilatına dönüşümüne kadar geçen süreç ele alınmıştır. Özellikle teşkilatın taşrada kurulması ile Bozok (Yozgat) Zaptiye Teşkilatı faaliyetlerine başlamıştır. Çalışmamızın konusu olan Bozok (Yozgat) Zaptiye Teşkilatı'nda zaptiye istihdamı, teşkilatın yapısı ve faaliyetleri, zaptiyelerin görevleri, maaşları ve emeklilikleri gibi birçok unsur arşiv vesikaları öncelikli olmak üzere bu alandaki literatür kaynakları kullanılarak detaylı şekilde incelenmiştir.