Koyun ve keçilerde meydana gelen çiçek hastalığı vakalarının coğrafi bilgi sistemleri ile zamansal ve mekânsal analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RÜMEYSA ŞENER
Danışman: Tarık Türk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hastalıkların mekânsal doğasına ve dağılımının analizine odaklanılmasında "mekânsal epidemiyoloji" kavramı gelişmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), yükselişi devam eden mekânsal analizlerle bu alanı son derece desteklemektedir. CBS, hastalıkların önlenmesi, kontrol altına alınması, sürveyans programlarının uygulanması gibi çeşitli çalışmalarda halk sağlığı çalışanlarına, epidemiyologlara ve yetkili otoritelere hedef müdahale göstererek kritik araçlar sunmaktadır. CBS, doğası gereği, hastalık kontrol senaryolarında politika yapıcılara uygun maliyetli sonuçlar elde etmek için yenilikçi ve yaratıcı yöntemler sunar. Bu bağlamda, olası müdahale noktalarının belirlenmesi, hızlı karar verme ve kaynak tahsisi sorunları için ana eylem yoludur. Bu çalışmada, CBS ile mekansal istatistiksel analiz ve yöntemler kullanılarak bir salgınının zamansal ve mekansal analizi gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye'de "ihbarı mecburi hastalıklar" ve "tazminatlı hayvan hastalıkları" listesinde yer alan, OIE (Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü)'ne bildirimi zorunlu olan Koyun ve Keçi Çiçeği (KKÇ) hastalığına ait 2010-2019 yılları arasında meydana gelen salgın verileri kullanılmıştır. KKÇ, koyun ve keçileri etkileyerek ciddi sürü kayıplarına neden olan viral bir hastalıktır. Çalışma kapsamında, KKÇ epidemiyolojisinin anlaşılması ve hastalık nedenlerinin açığa çıkarılması için hastalığın mekânsal dağılımının ve belirleyici faktörlerinin analizine odaklanılmıştır. Bu çalışmada, Poisson, Mekan-Zaman Permütasyon Modeli (Space-time Permutation Model-STPM), Zamansal Eğilimlerdeki Mekansal Varyasyon (Spatial Variation in Temporal Trends-SVTT) ve Ordinal Model gibi mekan-zaman tarama istatistikleri ve olasılık modelleri kullanılmaktadır. Bulgular, yıl, ay ve coğrafi bölge bazında değerlendirilmiştir. Sonuçlar, KKÇ'nin Türkiye'deki epidemiyolojisi ve sürveyans çalışmalarına yönelik daha ileri çalışmalar için bir temel sağlayarak katkıda bulunur.