Engelsiz kampüsler için çok ajanlı sistemler simülasyonu ile bir puanlama yöntemi önerisi: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Harita Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Onur Ferdi Güzel
Danışman: İsmail Ercüment Ayazlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Engelli bireylerin toplumsal hayata tam ve eşit katılımı, fiziksel çevrenin erişilebilirliği ile doğrudan ilişkilidir. Kamusal alanlarda erişim sorunları, engelli bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları temel engellerden biri olup, bu durum özellikle eğitim ve sosyal hayatın iç içe geçtiği üniversite kampüslerinde daha belirgin hale gelmektedir. Üniversite kampüsleri, yalnızca akademik faaliyetlerin yürütüldüğü değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel etkileşimin yoğun olduğu alanlardır. Bu nedenle, kampüslerin erişilebilirliği, engelli bireylerin bağımsız hareket edebilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışmada, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (SCÜ) kampüsünde tekerlekli sandalye kullanan bireylerin karşılaştıkları erişim engelleri analiz edilerek, nesnel ölçütlere dayalı bir erişilebilirlik puanlama sistemi geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında, kampüs içindeki yaya yolları, kaldırımlar, merdivenler ve diğer geçiş noktaları harita üzerinde detaylı bir şekilde gösterilmiş olup, engelli ve sağlıklı bireyler için güzergâhlar belirlenmiştir. Erişilebilirlik değerlendirmesi için Dijkstra algoritması ile en kısa yol analizleri gerçekleştirilmiş ve elde edilen güzergâhlar, çok ajanlı sistemler (ÇAS) kullanılarak simüle edilmiştir. Bu simülasyonlar aracılığıyla ulaşım süreleri hesaplanarak, engelli ve sağlıklı bireylerin erişim süreleri karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular, tekerlekli sandalye kullanan bireylerin, sağlıklı bireylere kıyasla daha uzun ve dolambaçlı güzergahlar kullanmak zorunda kaldığını göstermektedir. Ayrıca, kampüs içerisinde erişilebilirliği artırmak için iyileştirilmesi gereken bölgeler belirlenmiş ve çözüm önerileri sunulmuştur. 1000 örneklem seçilerek kampüs erişilebilirliği puanlanmış ve çalışma alanında ortalama puan %11,75 olarak hesaplanmıştır. Bu puan erişilebilirlik anlamında engelli bireylerin, sağlıklı bireylere göre dokuz kat daha fazla zorlandığını göstermektedir. Geliştirilen puanlama sistemi, kampüs planlamasında ve kentsel dönüşüm çalışmalarında yerel yönetimlere rehberlik edebilecek nitelikte olup, engelsiz üniversite konseptine katkı sağlamaktadır. Bu çalışma, üniversite kampüslerinde erişilebilirliği değerlendirmek ve iyileştirmek için nesnel bir yaklaşım sunmaktadır.