Ekonomik büyüme ve enerji tüketimi arasındaki ilişki: Türkiye örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİYAZİ SELVİ
Danışman: SEZGİN ZABUN
Özet:Günümüzde enerji insanoğlunun yaşantısında çok önemli bir yere sahiptir. İnsanoğlunun ısınma ve aydınlanma gibi temel ihtiyaçları enerji sayesinde sağlanabilmektedir. Enerji, insan yaşantısı için ne kadar gerekli ve temel bir faktörse bir ülke ekonomisi içinde o kadar gerekli ve temel bir faktördür. Bu doğrultuda yapılan çalışmada, bir ekonomi için temel gereksinim olan enerji kaynaklarının üretim ve tüketiminin ülke ekonomisi üzerindeki etkisinin gösterilmesi amaçlanmıştır. Yapılan çalışmanın ilk bölümünde enerji kavramı tanımlanarak enerji kaynakları, fosil enerji kaynakları ve yenilenebilir enerji kaynakları olarak ikiye ayrılmış olup her kaynak kendi içerisinde Türkiye için rezerv miktarları, enerji üretimindeki payları ve dış ticaretteki önemleri bakımından değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde iktisat literatüründe yer alan ekonomik büyüme teorilerine değinilmiş olup çalışmanın üçüncü bölümünde yıllar itibariyle Türkiye'nin ekonomik büyüme ve mevcut enerji dengesine değinilerek enerji konusunda uygulanan politikalar incelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde tezin konusuyla alakalı ekonometrik literatür incelemesi yapılarak yapılan ekonometrik çalışmanın sonuçları sunulmuştur. Çalışmanın dördüncü bölümünde oluşturulan ekonometrik uygulamada, Türkiye ekonomisinin 1967-2014 dönemine ait enerji tüketimi ve Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla verileri kullanılmıştır. Kullanılan veriler Dünya Bankası veri tabanından alınmıştır. Elde edilen verilerle 1967-2014 yılları arasında Türkiye ekonomisinde enerji tüketimi ile Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmiştir. Yapılan analiz kapsamında ilk olarak değişkenlerin iktisadi şoklara maruz kalıp kalmadığının anlaşılması amacıyla Augmented Dickey-Fuller (1981) birim kök testi uygulanmış olup değişkenlerin birinci derece farkları alınarak birim kök sorunundan kurtulmaları sağlanmıştır. Daha sonra eş bütünleşme testinin yapılabilmesi için Akaike Bilgi Kriteri (AIC) kullanılarak modelin gecikme uzunluğu tespit edilmiştir. Ekonometrik uygulama sürecinde, eş bütünleşme testinin ardından son olarak Toda-Yamamoto tarafından geliştirilen Granger tipi nedensellik testi uygulanmıştır. Yapılan test neticesinde enerji tüketiminden Gayri Safi Yurtiçi Hâsılaya doğru % 10 anlam seviyesinde Granger nedenselliğinin bulunduğu anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Enerji Tüketimi, Ekonomik Büyüme, Enerji politikası