PRİMER İNFERTİLİTENİN KADINLARIN YAŞAM KALİTESİNE, DEPRESYON DURUMLARINA VE STRESLE BAŞA ÇIKMA DAVRANIŞLARINA ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ebelik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE YILDIRIM
Danışman: Gülbahtiyar Demirel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, primer infertilitenin kadınların yaşam kalitesine, depresyon durumlarına ve stresle başa çıkma davranışlarına etkisini belirlemek amacıyla planlanmıştır. Tanımlayıcı tipte olan araştırma Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde hizmet vermekte olan Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezi (Tüp Bebek Ünitesi) ve Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği Gebe Odası'nda yapılmıştır. Araştırmadaki örneklem büyüklüğü güç analizi kullanılarak hesaplanmıştır. Literatürde depresyon ortalaması infertil kadınlar arasında 4.6±2.9, gebe kadınlar arasında ise 3.5±2.1 olarak bildirilmiştir. Evreni temsil etmek üzere örneklem hacmi; =0,05 anlamlılık düzeyinde, 1- =0,95 güven aralığında, =0,20 hata riski, 1- β=0,80 güç ile 85 infertil kadın, 85 gebe kadın olmak üzere toplam kişi sayısı 170 olarak tespit edilmiştir. Araştırmanın verileri araştırmacılar tarafından literatür bilgisi doğrultusunda oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu", "Doğurganlık Sorunları Yaşayan Kişiler İçin Hayat Kalitesi Ölçeği", "Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği" ve "Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği" ile toplanmıştır. Uygulamaya geçmeden önce etik kuruldan (etik karar no: 2018-04/14) ve çalışmanın yapılacağı kurumdan (93596471-044-E.5583 sayılı) yazılı izin alınmıştır. Çalışma kriterlerine uyan gebelere (okur yazar, evli, 15-49 yaş aralığında ve en az 6 aylık infertilite tedavi öyküsü olması, herhangi bir psikiyatrik ve fiziksel hastalığı olmaması, çalışmaya katılmaya gönüllü olması) araştırmanın amacı ve içeriği hakkında bilgi verilmiş ve katılımları için yazılı onamları alınmıştır. Araştırmaya katılmaya gönüllü olduğuna dair yazılı onam veren infertil ve gebe kadınlara araştırmada kullanılacak formlar ve bir zarf verilmiştir. İnfertil veya gebe kadın ayrı bir odaya alınmış, formları doldurması ve zarfa koyup ağzını kapatıp hazırlanan kutunun içine atması istenmiştir. Çalışmadan elde edilen verilerin değerlendirilmesinde Spearman korelasyon testi, Man Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, Ki-kare testi kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde istatistiksel anlamlılık 0,05 önem düzeyinde incelenmiş olup SPSS 23 versiyonundan yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, infertil kadınlar düşük düzey yaşam kalitesine (38,55), depresyon ve anksiyete yönünden orta düzey bir riske sahip olup stresli durumla karşılaştıklarında pasif başa çıkma yollarını (çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım) kullanmaktadırlar. Buna karşın nullipar kadınlar depresyon ve anksiyete yönünden normal olup stresli durumlarda aktif başa çıkma yollarına (kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım) başvurmaktadır (p<0,05). İnfertil kadınlar arasında yaşam kalitesi düzeyi azaldıkça depresyon risk düzeyi artmakta, stresli durumla karşılaştıklarında pasif başa çıkma yollarının kullanımı arttıkça yaşam kalitesi düzeyi azalmakta, depresyon risk düzeyi yükselmektedir (p<0,05). İnfertil kadınlarda sosyo-demografik ve infertiliteye yönelik bazı özellikler (yaş, evlilik süresi, eğitim düzeyi, çalışma durumu, infertilite süresi, infertilite tedavi süresi, infertilite negatif sonuç sayısı, infertilite nedeniyle psikolojik destek alma ve infertilite nedeniyle alınan tepki) stresle başa çıkma yollarını, yaşam kalitesi ve depresyon risk düzeyini etkilemektedir (p<0,05). Elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda infertil kadınların; bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi, eş ve ailenin de sürece dahil edilmesi, psikolojik olarak sürece hazırlanmasının sağlanması, depresyon, anksiyete gibi sağlığı etkileyebilecek risk faktörlerinin erken dönemde saptanması ve uygun girişimlerin planlanması, ilgili uzmanlara yönlendirilmesi, stresle başa çıkmada aktif başa çıkma yollarını kullanmaları için uygun bilgi ve danışmanlık hizmetinin verilmesi önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Primer infertilite, Yaşam kalitesi, Depresyon, Stresle başa çıkma, Kadın, Ebe