Ortaokul öğrencilerinin beceri temelli yeni nesil fen bilimleri sorularına yönelik görüşleri ve başarı düzeyleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FİLİZ TÜRK
Danışman: MURAT BURSAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, ortaokul öğrencilerinin beceri temelli yeni nesil fen bilimleri sorularındaki başarı düzeyleri, bu sorulara yönelik görüşleri ve bu değişkenlerin öğrenci akademik başarısı ile cinsiyetine göre değişimi incelenmiştir. Bu amaçlar doğrultusunda, Fen Bilimleri alan eğitimi uzmanlarının görüşleri alınarak, Fen Bilimleri 8. sınıf öğretim programı 1. dönem konularını kapsayan ve beceri temelli yeni nesil soru formatına uygun 20 soruluk Beceri Temelli Fen Soruları Başarı Testi (BeTeFBT) hazırlanmıştır. Test sorularının güvenirlik düzeylerini incelemek için planlanan pilot çalışmada, BeTeFBT asıl çalışma grubu dışındaki 54 adet 8. sınıf öğrencisine uygulanmıştır. Pilot çalışmada testin güvenirliğini düşüren 7 soru çıkarılarak, BeTeFBT'nin son hali 13 sorudan oluşacak şekilde düzenlenmiştir. Çalışmadaki asıl uygulama ise Sivas il merkezindeki üç farklı ortaokuldaki 332 adet 8. sınıf öğrencisi ile yapılmış ve nicel veriler yanında, katılımcıların test soruları ile ilgili görüşlerini almak amacıyla açık uçlu sorular yoluyla nitel veriler toplanmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise BeTeFBT başarı düzeyine göre her başarı grubunu temsil edecek şekilde ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen 27 öğrenciyle yarı-yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Nicel verilerin analizinde; bağımlı değişkenler için normal dağılım şartı sağlanmadığından, parametrik olmayan testler kullanılmış olup, nitel veriler ise betimsel içerik analizi yoluyla incelenmiştir. Çalışmanın nicel verilerinden elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin beceri temelli yeni nesil fen bilimleri sorularındaki genel başarı düzeylerinin düşük olduğu, başarı düzeylerinin cinsiyet değişkenine göre istatistiksel olarak farklılaşmadığı ve BeTeFBT puanlarının okul akademik başarısı ile anlamlı düzeyde pozitif ilişkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Tüm katılımcılara yöneltilen açık uçlu sorular ve görüşme grubundan elde edilen nitel verilerin analizi sonucunda, beceri temelli yeni nesil fen sorularında kullanılan görsel içeriklerin ve bilgilendirme metinlerinin öğrenciler açısından soru çözümüne kolaylık sağladığı fakat bilgilendirme metinlerinin uzunluğu arttıkça soruların gerçekte olduğundan daha zor göründüğü sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca beceri temelli yeni nesil fen sorularında uzun metinle eşzamanlı olarak görsel yorumlama veya detaylı sayısal muhakeme ile deneysel süreçlerin analizini gerektiren soruların öğrenciler açısından soruları zorlaştıran unsurlar olarak algılandığı belirlenmiştir. Katılımcılar, beceri temelli yeni nesil sorularının fen alanındaki öğrenmeleri ölçücü ve ayırt edici olması nedeniyle merkezi sınavlarda kullanılabileceğini ifade etmekle beraber fen başarılarının ölçülmesi için sınavlarda daha çok standart çoktan seçmeli, kısa cevaplı, doğru-yanlış soruları gibi daha alt düzey düşünme becerileri ölçen soruları tercih ettikleri tespit edilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar ışığında, öğrencilerin beceri temelli yeni nesil fen sorularındaki başarı düzeylerinin ve görüşlerinin geliştirilmesi için tüm sınıf düzeylerindeki öğrencilerin bu sorulara yönelik pozitif deneyimlerinin artırılması önerilmiştir. Bu amaçla, öğrencilerin erken sınıflardan itibaren beceri temelli yeni nesil fen sorularıyla tanışması sağlanabilir ve okuma becerilerini geliştirmek için öğrenci merkezli etkinlikler planlanabilir. Anahtar Sözcükler: Beceri Temelli Soru, Fen Bilimleri, Ortaokul Öğrencileri, Yeni Nesil Soru