Tekstil endüstrisinde kullanılan bazı tekstil boyalarının drosophila melanogaster' de toksik ve genotoksik etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAN ŞAHİN
Danışman: Şifa Türkoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada tekstil endüstrisinde kullanılan on boyar maddenin (reaktif mavi 19, reaktif kırmızı 120, reaktif siyah 5, direkt siyah 22, asit sarı 199, bazik kırmızı 46, dispers sarı 119, asit kırmızı 266, asit mavi 113 ve bazik sarı 28) Drosophila melanogaster' in ömür uzunluğu, yaşama yüzdesi, dişi ve erkek bireylerde yavru döl sayısı üzerine olan etkileri araştırılmıştır. Deneylerde Drosophila melanogaster'in yabanıl tipi kullanılmıştır. Elde edilen verilerle ilgili istatistiksel analizler SPSS ( Statistical Package for the Social Sciences) 15.0 programı ile yapılmıştır. Yaşama yüzdesinin belirlenmesi için farklı konsantrasyonlarda hazırlanan kimyasallar (10, 20, 30, 40 ppm) larvalara besin yoluyla uygulanmıştır. Bazik sarı 28, dispers sarı 119 ve reaktif mavi 19 boyar maddelerinin larvalara uygulanan tüm konsantrasyonları kontrol grubuna göre yaşama yüzdesini azaltırken, asit mavi 113 ve direkt siyah 22 yaşama yüzdesini arttırmıştır. Ömür uzunluğu için ise; Drosophila melanogaster'in dişi ve erkek populasyonlarında ayrı ayrı çalışılmıştır. Pupadan çıkan aynı yaşlı (1- 3 günlük) çiftleşmemiş bakire dişi ve erkek sinekler farklı konsantrasyonlarda (10 ppm, 20 ppm, 30 ppm, 40 ppm) kimyasal içeren besiyerlerinde beslenmiştir. asit mavi 113, asit kırmızı 266, asit sarı 199, bazik sarı 28, direkt siyah 22, reaktif siyah 5 ve bazik kırmızı 46 boyar maddeleri dişi ve erkek bireylerde ömür uzunluğunu azaltırken, reaktif mavi 19 ve reaktif kırmızı 120 boyar maddeleri dişi ve erkek bireylerde ömür uzunluğunun artmasına sebep olmuştur. Ayrıca tüm gruplarda dişi bireylerin erkek bireylere oranla daha uzun yaşadığı tespit edilmiştir. Etkisi araştırılan boyar maddelerin dişi ve erkek bireylerde yavru döl sayısı üzerine olan etkilerini tespit etmek için her uygulama grubunda, bir deney setinde sadece dişi bireylere kimyasal uygulanırken, aynı uygulama grubuna ait diğer deney setinde yalnızca erkek bireylere kimyasal uygulanmıştır. Çiftleştirilen sineklerden elde edilen F1 dölündeki yavru sayıları belirlenmiştir. Asit mavi 113, bazik kırmızı 46, bazik sarı 28, dispers sarı 119 ve reaktif mavi 19 boyar maddeleri dişi bireylerde yavru döl sayısını arttırırken, asit kırmızı 266, asit sarı 119, direkt siyah 22 ve reaktif kırmızı 120 boyar maddelerinin uygulanan tüm konsantrasyonlarında dişi bireyler kontrol grubuna göre daha az sayıda yavru döl vermiştir. Erkek bireylere kimyasal uygulanması sonucu oluşan F1 dölünde, asit kırmızı 266, asit sarı 119, bazik kırmızı 46, bazik sarı 28, direkt siyah 22 ve dispers sarı 119 boyar maddeleri yavru sayısında azalmaya sebep olurken reaktif siyah 5 ve reaktif mavi 19 boyar maddeleri yavru sayısını arttırmıştır. Asit mavi 113 ve reaktif kırmızı 120 boyar maddeleri ise yalnızca yüksek dozlarda toksisiteye sebep olmuştur. Boyar maddelerin erkek bireylere uygulanması sonucunda F1 dölündeki yavru sayısına olan etkisi kimyasal uygulanan dişi bireylerden daha hassas bulunmuştur.