GENEL ANESTEZİ İLE AMELİYAT OLMASI GEREKEN SON 12 AY İÇİNDE COVİD-19 ENFEKSİYONU GEÇİRİP İYİLEŞMİŞ HASTA GRUBUNDA İNTRAOPERATİF ARİTMİ GÖRÜLME SIKLIĞININ ARAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE SÖZEN
Danışman: Ahmet Cemil İsbir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Covid-19 hastalığı tedaviye dirençli pnömoni vakaları ile saptanan dünya geneline yayılarak Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından küresel pandemi ilan edilen, ölümcül olabilen bir hastalıktır. Covid-19 her ne kadar solunum sistemini tutup solunum sistemi ile ilgili semptomlar oluştursa da kardiyovasküler sistem de hastalıktan önemli ölçüde etkilenmektedir. Akut Covid-19 enfeksiyonu sırasında Covid-19'a bağlı kardiyak sekel gelişebileceği bilinse de Covid-19'dan iyileşen hastalarda bu sekelin ne ölçüde iyileştiği belirsizdir. Bu çalışmada ameliyathanede genel anestezi uygulanacak, son 1 yıl içinde Covid-19 geçirip iyileşmiş hasta popülasyonunda aritmi ve hemodinamik parametrelerdeki değişimleri saptamak ve elde edilen verilerin genel anestezi uygulanacak sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmalı değerlendirmesini sağlamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Etik Kurul ve hastaların onayı alındıktan sonra elektif Rinoplasti planlanan, yaşları 18-65 yaş arası olan, ASA (American Society of Anesthesiologists ) I ve II sınıfında bulunan 140 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar son 1 yıl içinde Covid-19 geçirip iyileşmiş grupta 70 hasta, Covid-19 geçirmemiş grupta 70 hasta olmak üzere iki gruba ayrıldı. Covid-19 enfeksiyonu geçireli 8 haftadan az süre geçenler, ameliyat öncesi aritmisi olanlar, alkol ve madde bağımlısı olanlar, beta bloker, sempatomimetik, antiaritmik ilaç ve Kalsiyum kanal blokeri kullanımı olanlar, elektrolit dengesizliği olanlar, hemodinamisi stabil olmayan hastalar, tiroid, kardiyovasküler, pulmoner, renal, hepatik ve nöropsikiyatrik hastalığı olanlar, damar hastalığı olanlar, çalışma için onamı alınamamış ya da çalışmaya katılmayı kabul etmeyen hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hastalar ameliyat masasına alınıp monitorizasyonları sağlandıktan sonra çalışmacı tarafından Standart 3 derivasyonlu EKG (Elektrokardiyografi) monitörizasyonundan aritmi varlığı varsa tipi hasta takip formundaki aritmi görsellerinden işaretlenip kaydedilerek, eş zamanlı Sistolik Kan Basıncı (SKB), Diyastolik Kan Basıncı (DKB), Ortalama Kan Basıncı (OKB), Kalp Atım Hızı (KAH), ve periferik Oksijen satürasyonu (SpO2) değerleri preoperatif zamana ve ardından belirlenen diğer zaman aralıklarına kaydedildi. Standart anestezi indüksiyonda 1μg/kg Fentanil, 4-7mg/kg Tiyopental sodyum ve 0.5mg/kg Roküronyum kullanıldı. Endotrakeal entübasyonu takiben %50 hava ve %50 Oksijen karışımı içinde inhaler anestezik ilaç olarak Sevofluran kullanıldı. İndüksiyon zamanı, entübasyon sonrası 1., 5., 10., 30., ve 60. dakikalarda da monitörden 3 derivasyon EKG izlenip aritmi varlığı varsa tipi işaretlenip ve yine eş zamanlı Sistolik Kan Basıncı (SKB), Diyastolik Kan Basıncı (DKB), Ortalama Kan Basıncı (OKB), Kalp Atım Hızı (KAH) ve saturasyon (SpO2) değerleri kaydedildi. Bulgular: Gruplar arasında yaş, cinsiyet, ASA, sigara kullanımı ve BMI (Body Mass Index) açısından istatistiksel olarak fark saptanmadı (p>0.05). Covid-19 geçirip iyileşmiş grup ve kontrol grubu arasında belirlenen tüm zamanlarda Kalp Atım Hızı (KAH) ve saturasyon (SpO2) değerleri açısından fark önemsiz bulundu (p>0.05). Sistolik Kan Basıncı (SKB) değerleri Covid geçirip iyileşmiş grupta preoperatif zamanda ve intraoperatif entübasyon sonrası 10.dakikada istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p<0.05). Diyastolik Kan Basıncı (DKB) değerleri Covid-19 geçirip iyileşmiş grupta intraoperatif entübasyon sonrası 10. dakikada istatistiksel anlamlı yüksek bulundu (p<0.05). Ortalama Kan Basıncı (OKB) değerleri Covid-19 geçirip iyileşmiş grupta intraoperatif entübasyon sonrası 5.dakika ve 10.dakikada istatistiksel anlamlı yüksek bulundu (p<0.05). Gruplar ritim yönünden karşılatırıldığında intraoperatif entübasyon sonrası 5. Dakikada aritmi (Sinüs Bradikardisi ve Sinüs Taşikardisi) Covid-19 geçirip iyileşmiş grupta, Normal Sinüs Ritmi ise Covid-19 geçirmeyen grupta istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p<0.05). Sonuç: Covid-19 geçirip iyileşmiş hasta popülasyonunda Covid-19 geçirmeyen gruba göre intraoperatif entübasyon sonrası 5.dakikada aritminin anlamlı yüksek görülmesi ve Ortalama Kan Basıncının (OKB) yüksek bulunması ile entübasyon sonrası 10.dakikada Sistolik Kan Basıncının (SKB) ve Diyastolik Kan Basıncının (DKB) anlamlı yüksek bulunması; Covid-19 enfeksiyonu geçirenlerde Covid-19 enfeksiyonuna bağlı kardiyak sekel sonucu olabilir. Genel anestezi sırasında bu dakikalarda gelişebilecek kardiyak komplikasyonlara (Akut Koroner Sendrom, iskemi, emboli, aritmi gibi) karşı dikkatli olunmalıdır. Bu durum anestezistleri ameliyat olması gereken Covid-19 enfeksiyonu geçirip iyileşmiş hasta populasyonuna karşı uyarıcı niteliktedir. Anahtar Kelimeler: Covid-19, Kardiyak tutulum, Genel anestezi, Kardiyak aritmi