Örgütsel bağlılık ve tükenmişlik arasındaki ilişkinin matematik öğretmenlerinin algılarına göre incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP AKGÜL
Danışman: SONER DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Zamanla artan küresel rekabet, örgütleri başarı ve güç hedeflerini yeniden tasarlamaları zorunluluğuna yöneltmiştir. Örgütlerin çalışanları ile bütünleşmesi örgütlerin kısa ve uzun vadede başarılı sonuçlar elde edebilmelerinin temel koşuludur. Örgüt kendini oluşturan her etmenden etkilenmekle beraber, geleceği üzerinde en önemli etkiye sahip olan işgörenlerin tükenmişlik düzeyleri ve örgütlerine olan bağlılıkları, örgütler tarafından önemle üzerinde durulan birer kavram haline gelmiştir. Çalışanların, duygusal kaynaklarının tazeleyemedikleri gerek kendilerine gerekse çevrelerine karşı duyarsız olarak geliştirdikleri, istenmeyen davranışlar bütünü olan tükenmişlik, son zamanlarda örgütlerin yoğun olarak karşılaştıkları önemli sorunlardan biridir. Çalışanların örgütsel bağlılığının arttırılması, örgütlerini sevmeleri, maddi ve manevi olarak doyum sağlamaları ve memnuniyet düzeylerinin yükseltilmesi gerekmektedir. Matematik öğretmenlerini örneklem alan çalışmanın bu konudaki boşluğu doldurmaya katkı sağlaması ümit edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, matematik öğretmenlerinin örgütsel bağlılık ve tükenmişlik algısı arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırma, tarama modelinde nicel bir çalışmadır. Araştırmanın evreni, Sivas il merkezindeki ortaokul ve liselerde görev yapan toplam 246 matematik öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmadaki verileri toplamak amacıyla Maslach ve Jackson(1981) tarafından geliştirilen ve uyarlama çalışmaları ilk defa Ergin (1992) tarafından yapılan "Maslach Tükenmişlik Ölçeği", Meyer ve Allen (1997) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlaması ilk olarak Wasti (2000) tarafından yapılan "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Analiz edilmeden önce elde edilen verilerin normal dağılım gösterip göstermediği kolmogorov smirnov testi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda örgütsel bağlılık ölçeği Duygusal Bağlılık boyutuna (Z=,789; p>0,05), Devam Bağlılığı boyutuna (Z=,832; p>0,05), Normatif Bağlılık boyutuna (Z=1,371; p>0,05) ait toplam puanların normal dağılım gösterdikleri ancak tükenmişlik ölçeğinde Duygusal Tükenme boyutuna (Z=1,736; p <0,05), Duyarsızlaşma boyutuna (Z=2,228; p<0,05), Kişisel Başarı boyutuna (Z=1,627; p <0,05) ait toplam puanların normal dağılım göstermedikleri görülmüştür. Bu nedenle örgütsel bağlılık ölçeği analizinde parametrik testler olan t-testi, One Way Anova varyans analizi kullanılırken, tükenmişlik ölçeği analizinde nonparametrik testler olan Kruskal-Wallis ve Mann Whitney-U testi kullanılmıştır. Örgütsel bağlılık ve tükenmişlik algısı arasındaki ilişki basit regresyon analizi ile; tükenmişlik algısı ile örgütsel bağlılık alt boyutları arasındaki ilişki ise çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırmadaki verilerin analizleri SPSS 18.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Matematik öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeyleri ile tükenmişlik algısı cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, kıdem, çalışılan kurum değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken, ortalamalar açısından öğretmenlerin en yüksek bağlılık düzeyinin Duygusal bağlılık boyutunda, en yoğun tükenmişlik algılarının ise Duygusal tükenme boyutunda olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel bağlılık düzeyleri ile tükenmişlik algısı arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılan basit regresyon analizi sonucunda tükenmişlik algısı ve örgütsel bağlılık arasında negatif yönlü ve zayıf bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Matematik öğretmenlerinin tükenmişlik algısı örgütsel bağlılık algılarının yaklaşık % 08' ini açıklamaktadır. Ortaya çıkan bu ilişkiye göre matematik öğretmenlerinin tükenmişlik algıları arttıkça örgütsel bağlılıkları azalmaktadır. Anahtar Kelimeler: Örgütsel Bağlılık, Mesleki Tükenmişlik, Matematik Öğretmeni.