Tokat Zileli Muharrem Efendi'nin Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfiyâ Adlı eserinin incelenmesi ve değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Böl., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NECDET AYHAN

Danışman: Yüksel Göztepe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Muharrem Efendi (ö.1592), Osmanlı döneminde Tokat Zile'de yaşamış olan bir Halvetî şeyhi, müellif ve bilim insanıdır. Muharrem Efendi, Osmanlı tasavvuf kültürünü derinden etkileyen ve Sivâsîler diye meşhur olan bir akımı temsil eden ailenin en büyüğü olması bakımından önemli bir isimdir. Bu çalışmamızda, Muharrem Efendi'nin eserleri arasında şu ana kadar yapılan akademik çalışmalara göre onun en önemli tasavvufî eseri olan ve çoğunluğu İslam'ın ilk dönem sûfîleriyle ilgili menkabeleri anlatan Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ adlı eserinin değerlendirmesini yaparak eserin önemine dikkat çekmek istiyoruz. Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ adlı eser, halvetî olan Muharrem Efendi tarafından on altıncı yüzyılda yazılmıştır. Bu sûfî tabakâtı ve menâkıbnâme eseri, Muharrem Efendi'nin kullandığı tasavvufî kavramlar ve onun tasavvufî düşüncesi hakkında bilgi vermesi bakımından İslam tasavvuf tarihi ve kültürü konusunda önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada, Muharrem Efendi'nin Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ adlı eseri incelenerek eserin değerlendirmesi yapılmıştır. Yetmiş tane sûfînin hayatı ve menkabeleri, bu sûfîlerin olağanüstü hayat hikayeleri ile ilgili olan tasavvufî kavramlar ele alınmıştır. Anahtar Sözcükler: Menkabe, Menâkıbnâme, Sûfî Tabakâtı, Muharrem Efendi, "Künûzü'l-Evliyâ ve Rumûzü'l-Asfıyâ", Tasavvuf, Sûfî, Evliyâ.