XIX. yüzyılda kutsal yerler sorunu: Osmanlı Devleti, Kudüs ve Hristiyanlık

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İHSAN SATIŞ

Danışman: ÖMER DEMİREL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hristiyanlar, Hz. Meryem'in yaşamış olduğu, Hz. İsa'nın doğup büyüdüğü, çarmıha gerilerek öldüğü ve Hristiyanlığı ilk yaydığı yerlerin Kudüs ve çevresinde bulunması dolayısıyla bu bölgede birçok kilise, ziyaret ve tören yerleri kurmuşlardır. Bu yerlerden Kamame Kilisesi, Beytüllahm Kilisesi ve Sitt-i Meryem Makberi Hristiyanlar için önemli kutsal mekânlardır. Ayrıca Haçlı Seferleri zamanından kalma bazı kralların kabirleri de Kudüs'te bulunmaktadır. Dinî değer taşıyan bütün bu mabet ve mekânların himaye edilmesi, yönetilmesi ve tamir edilmesi, Hristiyanlar nazarında şerefli ve kutsal bir görev olarak kabul edilmiştir. Bundan dolayı zamanla bu işler, Hristiyanlığın bölünmesiyle birlikte Kutsal Yerlerde Hristiyan cemaatleri arasında çekişmelere sebep olmuş olup, tarihte Kutsal Yerler Sorunu diye bilinen meseleyi ortaya çıkarmıştır. Bu meselede rahipler, Kutsal Yerleri münhasır mülkleri yapmaya çalışırken, devletler kendilerini övmek, prestij kazanmak ve kutsal olmayan diğer amaçlar için sahip çıkmışlardır. XIX. yüzyılda Rusya Ortodoksların hamisi, Fransa Katoliklerin hamisi olarak cemaatler arasındaki çekişmelere müdahale etmesiyle Kutsal Yerleri Sorunu uluslararası platforma taşınmış ve Kırım Savaşı'nın çıkmasındaki tetikleyici sebepler arasında yerini almıştır. Bu çalışmada; Kudüs'te Hristiyan cemaatlerinin tasarruflarındaki Kutsal Yerler, bu yerler üzerinde kiliseler arası tartışmalar, bu tartışmalarda Osmanlı Devleti'nin tavrı ve Avrupalı devletlerin meseleye müdahale etmeleri ele alınmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu çalışmada, Kutsal Yerler Sorunu Kırım Savaşı'nın belirleyici sebebi midir veya savaşın ortaya çıkmasındaki etkisi nedir? Gibi sorulara cevap verilmeye de çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kudüs, Hristiyanlık, Kutsal Yerler, Rusya, Fransa.