Özgül öğrenme bozukluğuna sahip çocuklarda telomeraz aktivitesi ile SIRT1, MMP-9 ve TIMP-1 düzeyleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU MERCAN IŞIK
Danışman: Ayla Uzun Çiçek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Özgül Öğrenme Bozukluğu (ÖÖB), okuma, yazma, matematik, dinleme, konuşma ve akıl yürütme gibi bir veya daha fazla alanda işlevselliğin bozulmasıyla karakterize çocukluk çağının sık görülen gelişimsel ve nörobiyolojik bir bozukluğudur. Etiyolojik nedenleri hala tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışmada ÖÖB olan çocuklarda sinaptik plastisite, bilişsel işlevler, öğrenme ve hafızada önemli rolleri olan ve çeşitli psikiyatrik bozukluklarla ilişkilendirilen MMP-9, TIMP-1, sirtuin-1 (SIRT-1) ve telomerazın potansiyel rolünün araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma Mart 2019 ile Aralık 2019 tarihleri arasında, Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Ruh Sağlığı Polikliniği'nde DSM-5'e göre ÖÖB tanısı almış 8-14 yaş arası ÖÖB'li 44 çocuk ve yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 44 sağlıklı çocuk ile yürütülmüştür. Çalışmaya katılan tüm çocuklara Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu- Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-T), Stroop testi ve Wechsler Çocuklar için Zeka Ölçeği IV (WÇZÖ-IV) uygulanmıştır. Ayrıca ÖÖB ön tanısı düşünülen çocuklara ÖÖB değerlendirme testleri uygulanmıştır. MMP-9, TIMP-1, Sirtuin-1 ve telomerazın serum düzeyleri ELİSA yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. MMP-9 serum düzeyi ÖÖB grubundaki çocuklarda kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha düşük, TIMP-1 ve telomeraz düzeyleri ise anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Öte yandan, SIRT1 düzeyinin iki grup arasında farklılık göstermediği saptanmıştır. Ek olarak, ÖÖB şiddetinin MMP-9 seviyesi ile negatif, TIMP-1 seviyesi ile pozitif ilişkili olduğu görülmüştür. Çalışmamız bildiğimiz kadarıyla ÖÖB olan çocuklarda kan telomeraz, sirtuin-1, MMP-9 ve TIMP-1 düzeylerini birlikte incelemeye yönelik ilk çalışmadır. Telomer kısalması ve MMP-9, uzun süreli sinaptik plastisiteyi modüle ederek hipokampal bağımlı belleğe ve öğrenmeye katkıda bulunuyor gibi gözükmektedir. Bulgularımız ÖÖB etiyolojisinin aydınlatılmasına yardımcı olacaktır. Yine, moleküler yolakların anlaşılması ÖÖB patogenezindeki belli biomarkerların bulunmasına ve yeni tedavi olanaklarının geliştirilmesine katkıda bulunabilir. Bununla birlikte, kesin sonuçlar çıkarılmadan önce bu bulguları çoğaltmak, genişletmek, aydınlatmak ve doğrulamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Özgül öğrenme bozukluğu (ÖÖB), MMP-9, sirtuin-1 (SIRT-1), telomeraz, TIMP-1, çocuk/ergen.