Sivas il merkezi sağlık çalışanlarında şiddete maruziyet sıklığı ve şiddetin tükenmişlik düzeyine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAHAR TÜRKMENOĞLU
Danışman: ERGÜN HALDUN SÜMER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sağlık kurumlarındaki şiddet hasta, hasta yakınları ya da diğer herhangi bir bireyden gelen, sağlık çalışanı için risk oluşturan tehdit davranışı, sözel tehdit, fiziksel saldırı ve cinsel saldırıdan oluşan durum olarak tanımlanmıştır. Tüm meslek grupları arasında, zor durumdaki bireylerle doğrudan teması gerektiren sağlık bakım sektöründe çalışanların, işyeri şiddetinin en önemli hedefi ve kurbanları olduğu giderek daha fazla kabul görmektedir. Tükenmişlik, bireyin işinden duygusal olarak uzaklaşması, depersonalizasyon ve kişisel başarısının düşmesi olarak tanımlanır. Bir mesleğin tükenmişlik yaratmasının öncelikle, bireylerarası ilişkiler açısından yoğunluk ve önemli ölçüde iş stresi içermesine bağlı olduğu önemle vurgulanmaktadır. Bu çalışmada Sivas il merkezindeki sağlık çalışanlarının şiddete maruziyet sıklıkları ve şiddetin tükenmişlik düzeyine etkisi araştırılmıştır. Sivas il merkezinde 2.927 sağlık çalışanı görev yapmaktadır. Örneklem büyüklüğü % 95 güven oranı ve %4 hata payı ile 496 kişi olarak saptanmıştır. Meslek gruplarına göre tabakalı örnekleme yöntemi uygulanmış ve her meslek grubundaki kişilerin seçimi basit rastgele örnekleme yöntemi ile yapılmıştır. Veriler çalışmaya katılanların onamı alınarak yüzyüze anket yöntemi ile toplanmıştır. Soru formunda tükenmişlik düzeyinin belirlenmesine yönelik olarak Türkçe uyarlaması Ergin tarafından yapılmış olan Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek ile tükenmişliğin duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı alt boyutlarının düzeyi ölçülmektedir. Veri analizi SPSS Version 20.0 programında yapılmıştır. Verilerin analizinde; kikare testi, varyans analizi, kruskall wallis varyans analizi, t testi ve korelasyon analizi uygulanmıştır. Çalışmaya alınan 496 kişinin % 23,3'ü hekim, % 22,4'ü hemşire, % 15,4'ü ebe, %6,4'ü tekniker, %3,4'ü güvenlik, % 1,5'i laborant ve % 27,6'sını diğer sağlık çalışanları oluşturmaktadır. Yaş ortalaması 34,09 dur. Çalışmaya alınanların % 60,3'ü kadın, % 64,1'i evli ve % 32,3'ü lisans mezunudur. Sağlık çalışanlarının % 48,3'ü devlet hastanesinde görev yapmaktadır. Sağlık çalışanlarının %49,8'i son bir yıl içinde, % 96,2'si ise sağlık sektöründe çalıştıkları süre boyunca herhangi bir zamanda en az bir şiddet türüne maruz kaldığını belirtmiştir. En sık maruz kalınan şiddet türü % 73,7'nin sözel şiddettir. Güvenlik görevlileri % 93,8 ile en çok şiddete maruz kalan meslek grubu, Devlet Hastanesi % 58,0 ile şiddetin en sık görüldüğü sağlık kurumu, acil çalışanları ise % 70,7 ile en çok şiddete en çok uğrayan servis olarak saptanmıştır (p<0,05). Son bir yıl içerisinde uygulanan şiddetin ve şiddet türlerinin duygusal tükenmişliği olumsuz etkilediği görülmüştür (p<0,05). Çalışma yaşamı süresince uğranılan şiddette ise şiddete uğrama sayısı arttıkça duygusal tükenme ve kişisel başarının, karma şiddete maruziyette duygusal tükenme, kişisel başarı ve duyarsızlaşmanın olumsuz yönde etkilendiği belirlenmiştir (p<0,05). 112 sağlık çalışanlarının duygusal tükenmeyi ve duyarsızlaşmayı diğer birimlerde çalışan sağlık çalışanlarına göre daha fazla yaşadığı tespit edilmiştir. (p<0,05) Sonuç olarak ilimizde sağlık çalışanlarına karşı şiddetin önemli bir sorun olduğu ve her türlü şiddet oranının yüksekliği dikkat çekicidir. Toplumda yaygınlaşma eğilimi gösteren şiddet eylemleri sağlık kurumlarını da ciddi biçimde etkilemekte ve çalışanların tükenmişliğine ve verimsizliğine neden olmaktadır.